konserwacja Auli

Rok 2017

studenci

Pracami przy malarstwie w obrębie empory kierowała, podobnie jak przy podium, Anna Mossler. Nie zmieniła się także część zespołu – niektórym praca w Auli tak bardzo się spodobała, że pracowali tu już drugi rok. Większość zespołu stanowili konserwatorzy z Krakowa i Torunia, którzy na kilka miesięcy musieli przenieść się do Wrocławia, porzucając niemal całkowicie życie rodzinne i prywatne. Niestety taką ponosi się cenę za chęć pracy przy niezwykłych obiektach znajdujących z dala od miejsca zamieszkania.

studenci

Największym wyzwaniem była konserwacja malarstwa sklepiennego. Kilku- a niekiedy nawet kilkunastoosobowy zespół pracował przez 6 lub 7 dni w tygodniu. Konserwatorzy spędzali na rusztowaniu od 8 do 14 godzin dziennie.

konserwacja auli

Podczas gdy większość zespołu pracowała na rusztowaniu przy sklepieniu lub balustradzie, kilka osób zajmowało się malarstwem we wnękach okiennych.

konserwacja auli

Konserwatorzy dzieł sztuki zajmujący się np. malarstwem niejednokrotnie mają swoją specjalizację. Ma to szczególne znaczenie przy konserwacji estetycznej, czyli np. rekonstrukcji niektórych fragmentów. Niektórzy specjalizują się w ornamentach roślinnych, inni w architekturze iluzjonistycznej, jeszcze inni w portretach, draperiach czy złoceniach. Z tego względu przy odtworzeniu np. jednej postaci pracuje w sumie kilka lub – w zależności od potrzeb i metrażu wymagającego odtworzenia – nawet kilkanaście osób.

konserwacja auli

Praca konserwatora dzieł sztuki, a szczególnie specjalisty od malarstwa sklepiennego, wymaga – wbrew pozorom – ogromnej siły i wytrwałości. Większość czasu konserwatorzy spędzają w pozycji stojącej z podniesioną do góry głową i uniesionymi rękoma.

konserwacja auli

Chwilę przerwy od wielogodzinnego stania przy sklepieniu może dać analiza materiałów ikonograficznych. Choć nie jest to wysiłek fizyczny tylko intelektualny, to jednak pozwala na „złapanie oddechu”.

konserwacja auli

konserwacja auli

W tym przypadku pozycja leżąca miała niewiele wspólnego z odpoczynkiem. Czasami tylko w ten sposób można było uzyskać pełen ogląd fragmentu malowidła, by porównać go z archiwalnym zdjęciem w wersji papierowej lub – tak jak w tej sytuacji – w wersji cyfrowej.

konserwacja auli

Każdy radzi sobie jak umie. Pomocne przy pracy są różne podesty, drabiny, a czasami zwykłe wiaderka odwrócone do góry dnem. Po kilku godzinach pracy w takiej pozycji, jaką widać obok, na szwank narażony jest kręgosłup i wiele mięśni, na szczęście konserwatorzy dzieł sztuki potrafią sobie z tym radzić.

konserwacja auli

Zanim konserwatorzy mogli przystąpić do konserwacji technicznej, polegającej m.in. na czyszczeniu malowidła, musieli rozpoznać malowidło i dobrać najbardziej odpowiednią technikę działania. Mając za sobą doświadczenie wyniesione z prac w obrębie empory, tzn. wiedząc, jakimi technikami prowadzone były poprzednie konserwacje i umiejąc błyskawicznie odróżnić oryginalne fragmenty wykonane przez Handkego od przemalować wykonanych w późniejszych latach, prace przygotowawcze w obrębie empory nie zajęły zatem zbyt dużo czasu.

konserwacja auli

Jednym z pierwszych etapów konserwacji technicznej było czyszczenie malowidła z powierzchownych zabrudzeń.

konserwacja auli

Konserwacja techniczna obejmuje także m.in. odsalanie malowidła przy użyciu specjalnych pulp [biały fragment w centralnej części fotografii]. Ponieważ dekoracja Auli powstała blisko 300 lat temu, to niektóre partie malowidła były tak słabe, że pudrowały się nawet przy lekkim dotknięciu. Chcąc zachować, jak największą część oryginału, w wielu przypadkach konieczne było nałożenie na te fragmenty specjalnych kompresów wzmacniających [półprzezroczyste okłady nałożone w pasie poniżej pulpy]. Zawarty w kompresach specjalny klej wnikał w malowidło, które dzięki temu się utrwalało, a po zdjęciu kompresu bezpiecznie mogło być poddawane kolejnym zabiegom konserwatorskim.

konserwacja auli

Praca konserwatora dzieł sztuki wymaga ciszy, skupienia i ogromnej koncentracji. Praca idzie też milej i szybciej w zgranym zespole, gdzie zawsze można się kogoś poradzić czy poprosić o wsparcie. Mimo, iż mogłoby się wydawać, że na rusztowaniu zmieściłoby się więcej osób, to jednak nie może ich być zbyt wiele, bo wzajemnie by sobie przeszkadzały. Z tego względu konserwatorzy pracowali często na dwie zmiany. Najpierw do pracy brały się „ranne ptaszki”, a potem „nocne marki”.

konserwacja auli

Praca konserwatora dzieł sztuki wymaga nie tylko talentu plastycznego, ale i umiejętności budowlanych. Szczególnie przydają się one np. wtedy, gdy – tak jak w sytuacji uwiecznionej na zdjęciu – trzeba ratować odpadający tynk, na którym zachowało się oryginalne dzieło.

konserwacja auli

Narzędzia stricte budowlane przydają się niemal na każdym etapie prac. Gdy wszystkie fragmenty malowidła są już rozpoznane, konserwatorzy mogą przystąpić do usuwania przemalowań i uzupełnień. Na sklepieniu nad emporą było ich szczególnie dużo, a większość została wykonana po wojnie w latach 50. i 70. XX, zwłaszcza w tych miejscach, w których w wyniku bombardowania odpadł tynk. Fragmenty wymagające usunięcia konserwatorzy oznaczali m.in. tak, jak w lewym górnym rogu fotografii.

konserwacja auli

W czasie pracy konserwatorzy są narażenie na wiele niedogodności. Jedną z nich jest pył, który powstaje w trakcie czyszczenia lub później, podczas przygotowywania podłoża do rekonstrukcji. W takich sytuacjach praca jest możliwa wyłącznie w maseczkach i okularach zabezpieczających. Niektórzy zakładają także na głowę czapki, chusty lub folię, by w ten sposób uchronić włosy przez zniszczeniem.

konserwacja auli

W obrębie empory muzycznej jest mniej rzeźb i sztukaterii niż na podium, dlatego specjaliści z tego zakresu mogli pracować nieco spokojniej niż ci, którzy zajmowali się malarstwem, które na sklepieniu ponad emporą zachowało się w znacznie gorszym stanie niż nad podium.

konserwacja auli

W opinii wielu konserwatorów najciekawszym momentem jest etap konserwacji estetycznej polegającej m.in. rekonstruowaniu dekoracji w miejscach ubytków. Tu przydają się wyjątkowe umiejętności plastyczne. Zwykle nie ma też miejsca na improwizację, odtwarza się bowiem dokładnie to, co widniało oryginalnie. W tym celu niezwykle pomocne są zdjęcia, których zbyt wiele niestety nie było.

konserwacja auli

Dokładnego odtworzenia wymagał np. herb Wrocławia umieszczony tuż przy personifikacji Wratislavii. W tym przypadku korzystano ze zdjęć, szkicując najpierw poszczególne elementy, oraz z szablonów wykonanych w skali 1:1 na podstawie powiększonych fotografii. Właśnie takie dwa szablony widać na zdjęciu

konserwacja auli

Jednym z ostatnich etapów prac jest oglądanie malowidła z odpowiedniej perspektywy. Niestety nie jest to możliwe, póki ustawione jest rusztowanie. Jednym ze sposobów na pokonanie tego problemu, jest wejście pod rusztowanie i oglądanie malowidła przez niewielki otwór powstały po rozsunięciu podestu.

Projekt „Zintegrowany Program Rozwoju Uniwersytetu Wrocławskiego 2018-2022” współfinansowany ze środków Unii Europejskiej z Europejskiego Funduszu Społecznego

logo Fundusze Europejskie
flaga Rzeczypospolitej Polski
logo Unii Europejskiej - europejski fundusz społeczny
NEWSLETTER
E-mail
Polityka cookies i prywatności

Strona internetowa używa plików cookies (tzw. ciasteczka) w celu niezbędnym do prawidłowego działania serwisu, dostosowania strony do indywidualnych preferencji użytkownika oraz statystyk. Wyłączenie zapisywania plików cookies jest możliwe w ustawieniach każdej przeglądarki internetowej, dzięki czemu nie będą zbierane żadne informacje. Jeżeli nie wyrażasz zgody na zapisywanie informacji w plikach cookies należy opuścić stronę.

Return