We Wrocławiu rusza projekt Wirtualnego Instytutu Badawczego
To symboliczny moment otwierający etap realizacji prac badawczych nad nowymi terapiami onkologicznymi w projekcie PACMAN – 28 stycznia 2026 r. w Łukasiewicz – PORT we Wrocławiu podpisano umowę o finansowaniu zwycięskiego projektu czwartej edycji konkursu Wirtualnego Instytutu Badawczego.
PACMAN, czyli „Personalized antibody-drug conjugates activated by matrix metalloproteinases for solid tumors”, to projekt zgłoszony do Wirtualnego Instytutu Badawczego przez konsorcjum jednostek naukowych z Wrocławia i Warszawy, który decyzją międzynarodowego panelu ekspertów otrzymał niemal 73 mln zł ze środków Funduszu Polskiej Nauki.
Z Uniwersytetu Wrocławskiego za tym ważnym dla nauki projektem stoi Wydział Biotechnologii UWr z prof. Małgorzatą Zakrzewską na czele. Liderem zespołu badawczego, w którym w ciągu pięciu lat weźmie udział prawie 100 naukowców z 6 jednostek z Wrocławia i Warszawy jest prof. Marcin Poręba z Politechniki Wrocławskiej.
To pierwszy projekt WIB, w którym lider konsorcjum znajduje się we Wrocławiu. – Celem naszych badań jest opracowanie koniugatu przeciwciało–lek, czyli połączenia przeciwciała z bardzo silnym związkiem terapeutycznym, który samodzielnie jest zbyt toksyczny, by podać go pacjentowi do krwiobiegu – tłumaczy prof. Marcin Poręba. – Kluczowym elementem projektu jest zastosowanie strategii konia trojańskiego. Chcemy podłączyć silny lek do przeciwciała, zamaskować go, dzięki czemu dostanie się do mikrośrodowiska guza i dopiero tam zacznie działać aktywowany przez enzymy nowotworowe. To zapewni wysoką toksyczność i w konsekwencji śmierć komórki nowotworowej, ale nie uszkodzi tkanek po drodze.
W konsorcjum współpracują naukowo – oprócz Politechniki Wrocławskiej i Uniwersytetu Wrocławskiego – Instytut Immunologii i Terapii Doświadczalnej PAN, Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu, natomiast z Warszawy komplementarnego wsparcia merytorycznego udzielą badacze z Instytutu Biologii Doświadczalnej im. Nenckiego PAN i Instytutu Chemii Fizycznej PAN.
Umowę o finansowaniu projektu PACMAN podpisali 28 stycznia – w obecności przedstawicieli podmiotów kluczowych m.in. prof. Arkadiusza Lewickiego, prorektora UWr ds. finansów i rozwoju – rektor Politechniki Wrocławskiej, prof. Arkadiusz Wójs oraz dyrektor Łukasiewicz – PORT, prof. Jarosław Bosy.
Łukasiewicz – PORT jako operator programu odpowiada nie tylko za organizację i przeprowadzenie konkursów, ale przede wszystkim wspiera komercjalizację ich wyników. – Fundamentem innowacji jest nauka. Fundamentem innowacji jest nauka – powtórzę to dwukrotnie, ponieważ bez solidnego fundamentu nie zbudujemy żadnej innowacji i niczego nie skomercjalizujemy. Efektywne wykorzystanie unikatowej infrastruktury i kompetencji jakimi dysponujemy można łączyć z potrzebami przemysłu, ale też można nimi odpowiadać na wyzwania cywilizacyjne. A takim wyzwaniem są niewątpliwie choroby nowotworowe – mówiła prof. Jolanta Itrich-Drabarek, wiceprezes Sieci Badawczej Łukasiewicz, dodając, że celem sieci są długofalowe partnerstwa, dlatego ma nadzieję, że konsorcjum, które się właśnie zawiązuje, nie będzie dla jego uczestników ostatnim. Naukowcy wybrali do badań pięć nowotworów litych, które są dużym wyzwaniem klinicznym dla współczesnej medycyny – niedrobnokomórkowego raka płuca, czerniaka skóry, raka piersi, jelita grubego i trzustki. Szeroki panel badań podstawowych – od chemii po biochemię, biologię molekularną i cytofizjologię – zostanie w projekcie uzupełniony zaawansowanymi analizami z wykorzystaniem sztucznej inteligencji i modeli matematycznych oraz badaniami in vivo.
Więcej o zainteresowaniach naukowych prof. Małgorzaty Zakrzewskiej z Wydziału Biotechnologii UWr można znaleźć tutaj.
Oprac. Katarzyna Górowicz-Maćkiewicz
Data publikacji: 30.01.2026 r.
Opublikowano przez: EJK
