Kolejny projekt BUWr zakończony
Zakończył się projekt Biblioteki Uniwersyteckiej Muzykalia dawnej biblioteki szkolnej Zgromadzenia św. Urszuli we Wrocławiu. Upowszechnienie zasobu Projekt finansowany przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego (program Społeczna Odpowiedzialność Nauki II-wsparcie dla bibliotek naukowych) obejmował katalogowanie dzieł muzycznych znajdujących się w dawnej bibliotece Zgromadzenia Sióstr Urszulanek Unii Rzymskiej we Wrocławiu i był realizowany od 2 grudnia 2024 r. do 1 marca 2026 r.
Urszulanki, od początku swojej obecności w mieście kojarzone z działalnością ewangelizacyjną i edukacyjną, po osiedleniu się w stolicy Śląska powołały szkołę żeńską, w której kształciły dziewczęta z różnych środowisk i wyznań. Rozbudowana działalność edukacyjna pozwoliła zgromadzeniu uniknąć kasaty po wprowadzeniu królewskiego dekretu o sekularyzacji w 1810 r. Pomimo późniejszych trudności i ograniczeń nakładanych przez władze, urszulanki nieprzerwanie rozwijały swoją misję dydaktyczną.
Szkoła oferowała nie tylko nauczanie przedmiotów ogólnokształcących, lecz także edukację praktyczną, kształcenie językowe oraz intensywną edukację muzyczną. O skali tej ostatniej działalności świadczy obszerna kolekcja nut przekazana do Biblioteki Uniwersyteckiej, często zawierająca liczne adnotacje użytkowe. Uczennice uczestniczyły w zajęciach chóru szkolnego, współtworzyły oprawę muzyczną liturgii oraz angażowały się w życie muzyczne szkoły, czego wyrazem są liczne rękopiśmienne zbiorki pieśni. Znaczenie muzyki w procesie kształcenia potwierdza również funkcjonowanie szkolnej pracowni muzycznej.
W ramach projektu komputerowo opracowano i udostępniono w międzynarodowych bazach bibliotecznych 250 druków nutowych oraz 100 rękopisów muzycznych. Druki katalogowano w formacie MARC21, zgodnie z obowiązującymi standardami, wzbogacając rekordy o pełen zestaw deskryptorów oraz opisy egzemplarza. Utworzone rekordy wprowadzono do katalogu Biblioteki Uniwersyteckiej we Wrocławiu oraz Połączonych Katalogów Biblioteki Narodowej. Opisy rękopisów udostępniono w międzynarodowej bazie źródeł muzycznych RISM (Répertoire International des Sources Musicales).
Wśród opracowanych rękopisów znajdują się utwory takich kompozytorów, jak: Joseph Stein, Peter Piel, Ignatz Troumihler, Peter Griesbacher, Franz Schubert, Ludwig van Beethoven, Kaspar Aiblinger i Adam Krieger. Polskie akcenty reprezentują kolędy i hymny w języku polskim, w tym szczególnie cenny hymn „Boga Rodzico Dziewico” do słów Juliusza Słowackiego. Kolekcję uzupełniają dwie pieśni ku czci św. Urszuli: polski Marsz urszulański oraz niemiecka pieśń St. Ursula, wpisana starannym pismem na karcie ozdobionej przedstawieniem zabudowań klasztornych.
Podobnie zróżnicowany jest zbiór druków muzycznych. Oprócz publikacji lokalnych obejmuje on wydawnictwa o zasięgu ogólnoeuropejskim. Dominuje repertuar religijny, lecz obecne są również utwory świeckie, w tym podręczniki gry na fortepianie, flecie, lutni i gitarze.
Kolekcja obejmuje materiały powstałe od połowy XIX w. do lat czterdziestych XX w. Podobnie jak w poprzednich edycjach projektu, w wielu obiektach zachowały się charakterystyczne znaki proweniencyjne: ekslibrisy, dawne sygnatury oraz adnotacje własnościowe sióstr.
Realizacja projektu i jego medialne upowszechnienie przyczyniły się do poszerzenia wiedzy o historii edukacji muzycznej młodzieży we Wrocławiu, a także stały się impulsem do podejmowania nowych badań w tym obszarze. Dzięki zapewnieniu otwartego dostępu do opisów w katalogach komputerowych i międzynarodowych bazach danych cały opracowany zbiór stał się wartościowym i łatwo dostępnym źródłem wiedzy.
Autor: Mirosław Osowski, Oddział Zbiorów Muzycznych BUWr
Data publikacji: 9.03.2026
Dodane przez: M.J.
