Celem konkursu było wyłonienie przedsięwzięć badawczych, które nie tylko poszerzają granice wiedzy naukowej, ale również mają realną szansę znaleźć zastosowanie poza uczelnią – w gospodarce, medycynie, administracji publicznej czy sektorze nowych technologii. Nagrodzone projekty pokazują, że nauka rozwijana na Uniwersytecie Wrocławskim odpowiada na współczesne wyzwania społeczne i technologiczne, oferując rozwiązania o wysokim potencjale komercjalizacyjnym.

POLCAST – inteligentne prognozowanie stężeń alergennego pyłku

Jednym z laureatów konkursu została prof. dr hab. Małgorzata Werner, współautorka projektu POLCAST – systemu prognozowania stężeń alergennego pyłku.

POLCAST to innowacyjne rozwiązanie wykorzystujące sztuczną inteligencję, automatyczne pomiary bioaerozoli oraz dane meteorologiczne do przewidywania stężeń najważniejszych alergenów obecnych w powietrzu, takich jak pyłki brzozy, traw czy leszczyny. System korzysta z danych pochodzących z pierwszego w Polsce automatycznego detektora pyłku oraz zaawansowanych algorytmów uczenia maszynowego, które umożliwiają przygotowywanie prognoz z wyprzedzeniem sięgającym nawet dwóch dni.

Znaczenie projektu wynika z rosnącej skali problemu alergii wziewnych. Szacuje się, że dotyczą one już około jednej czwartej dorosłych Europejczyków, a liczba osób cierpiących na choroby alergiczne stale rośnie. Dostęp do wiarygodnych prognoz może pomóc pacjentom lepiej planować codzienne aktywności, a lekarzom skuteczniej prowadzić działania profilaktyczne i terapeutyczne.

POLCAST posiada również znaczący potencjał wdrożeniowy. Rozwiązanie może znaleźć zastosowanie w placówkach ochrony zdrowia, samorządach, instytucjach publicznych oraz firmach sektora medtech. Co istotne, obecnie brakuje porównywalnych systemów prognozowania stężeń pyłku opartych na automatycznym monitoringu bioaerozoli, co daje projektowi przewagę technologiczną i możliwość skalowania na kolejne regiony Polski oraz Europy.

ALPS – nowa generacja monitoringu zanieczyszczenia światłem

Laureatem konkursu został również dr Sylwester Kołomański, współautor projektu ALPS – modułowa architektura stacji pomiarowej do monitoringu zanieczyszczenia światłem.

Projekt koncentruje się na rozwoju infrastruktury badawczej, służącej do monitorowania jakości nocnego nieba. Stacje ALPS (Allsky Light Pollution Survey) wykorzystują kamery typu „all-sky” oraz fotometry do pomiaru jasności nieba i oceny stopnia zanieczyszczenia światłem.

Nowatorskim elementem projektu jest opracowanie modułowej architektury stacji pomiarowej. Dzięki takiemu podejściu system będzie łatwiejszy w budowie, utrzymaniu i modernizacji, a jednocześnie bardziej odporny na działanie niekorzystnych warunków środowiskowych. Modułowa konstrukcja pozwoli również na łatwiejsze rozszerzanie funkcjonalności stacji i dostosowywanie ich do potrzeb różnych użytkowników.

Znaczenie tego typu badań rośnie wraz ze świadomością skutków zanieczyszczenia światłem. Nadmierna emisja sztucznego światła wpływa nie tylko na możliwość prowadzenia obserwacji astronomicznych, ale również na funkcjonowanie ekosystemów, zachowania zwierząt oraz dobrostan człowieka.

Potencjalnymi odbiorcami rozwiązania mogą być jednostki naukowe, samorządy, organizacje zajmujące się ochroną środowiska, zarządcy obszarów chronionych, parki ciemnego nieba oraz firmy zajmujące się monitoringiem środowiskowym. Rozwój projektu może przyczynić się do budowy nowoczesnej sieci monitoringu zanieczyszczenia światłem zarówno w Polsce, jak i poza jej granicami.

Terapia RNA dla dzieci cierpiących na progerię

W gronie laureatów znalazła się także dr Volha Dzianisava z projektem „Zastosowanie chemicznie modyfikowanych siRNA do obniżenia poziomu transkryptu progeryny w komórkach ludzkich i terapii progerii Hutchinsona-Gilforda”.

Projekt dotyczy opracowania nowatorskiego podejścia terapeutycznego dla pacjentów cierpiących na progerię, niezwykle rzadką chorobę genetyczną prowadzącą do przedwczesnego starzenia organizmu. Schorzenie wywoływane jest przez obecność progeryny – nieprawidłowego białka, które zaburza funkcjonowanie komórek i prowadzi do postępujących uszkodzeń organizmu.

Badania prowadzone przez dr Dzianisavę, w zespole prof. Ryszarda Rzepeckiego, koncentrują się na wykorzystaniu chemicznie modyfikowanych cząsteczek siRNA, które mają zdolność selektywnego wyciszania produkcji progeryny. Celem jest ograniczenie skutków choroby poprzez działanie bezpośrednio na jej molekularną przyczynę, przy jednoczesnym zachowaniu prawidłowego funkcjonowania innych procesów komórkowych.

Projekt wpisuje się w jeden z najbardziej dynamicznie rozwijających się obszarów współczesnej medycyny – terapie RNA. Sukcesy kliniczne leków opartych na tej technologii pokazują, że może ona stanowić przełom w leczeniu wielu chorób genetycznych. Opracowywane rozwiązanie ma potencjał nie tylko w terapii progerii, ale również w badaniach nad procesami starzenia organizmu, co znacząco zwiększa jego wartość naukową i komercyjną.

Nanowłókniste opatrunki nowej generacji

Kolejną laureatką konkursu została dr Kamila Korzekwa, realizująca projekt poświęcony opracowaniu biokompatybilnych nanokompozytów kolagen-kolistyna i PVA-kolistyna do zastosowań medycznych.

Projekt odpowiada na jedno z najważniejszych wyzwań współczesnej medycyny – skuteczne leczenie trudno gojących się ran oraz przeciwdziałanie narastającej antybiotykooporności bakterii.

Badaczka opracowuje nowoczesne opatrunki nanowłókniste wytwarzane metodą elektroprzędzenia. Powstają one na bazie biodegradowalnego kolagenu lub alkoholu poliwinylowego (PVA) i zawierają kolistynę – antybiotyk stosowany w leczeniu zakażeń wywoływanych przez szczególnie niebezpieczne bakterie Gram-ujemne, w tym szczepy wielolekooporne.

Kluczową zaletą rozwiązania jest możliwość kontrolowanego uwalniania substancji aktywnej bezpośrednio w miejscu zakażenia. Takie podejście może zwiększyć skuteczność leczenia ran przewlekłych, ograniczyć skutki uboczne terapii oraz zmniejszyć konieczność stosowania antybiotyków ogólnoustrojowych.

Potencjalne zastosowania obejmują leczenie stopy cukrzycowej, odleżyn, owrzodzeń oraz ran pooperacyjnych. Odbiorcami technologii mogą być szpitale, poradnie leczenia ran, oddziały chirurgiczne i diabetologiczne, a także producenci specjalistycznych wyrobów medycznych zainteresowani wdrożeniem nowej technologii.

AudioAccess – dostępna komunikacja specjalistyczna w erze AI

Specjalną nagrodę Centrum Transferu Technologii Uniwersytetu Wrocławskiego otrzymała dr Ewa Górska za projekt AudioAccess: pilotażowe badanie dostępności formatów audio dla zróżnicowanych odbiorców w komunikacji specjalistycznej.

Projekt podejmuje temat, który zyskuje coraz większe znaczenie w świecie cyfrowej komunikacji – skutecznego przekazywania złożonych informacji za pomocą treści audio. Dotyczy to zwłaszcza informacji prawnych, regulacyjnych, administracyjnych czy edukacyjnych, które dla wielu odbiorców są trudne do zrozumienia w tradycyjnej formie tekstowej.

Celem projektu jest opracowanie metodologii tworzenia podcastów i innych materiałów dźwiękowych w taki sposób, aby były one bardziej zrozumiałe dla różnych grup odbiorców, w tym osób neuroatypowych. Badania koncentrują się na analizie wpływu formy narracji, struktury przekazu oraz poziomu uproszczenia języka na efektywność komunikacji.

Rezultatem projektu mają być standardy, wytyczne i narzędzia wspierające organizacje w tworzeniu bardziej dostępnych treści audio. W dalszej perspektywie rozwiązanie może zostać rozwinięte w usługę doradczą oraz narzędzia wykorzystujące sztuczną inteligencję do automatycznego generowania spersonalizowanych materiałów audio dla sektora finansowego, prawnego, edukacyjnego, zdrowotnego czy administracyjnego.

Projekt wyróżnia się koncentracją na dostępności poznawczej i potrzebach osób neuroatypowych – obszarze, który pozostaje w dużej mierze niezagospodarowany przez obecnie dostępne narzędzia generatywnej sztucznej inteligencji.

Nauka z potencjałem zmiany rzeczywistości

Nagrodzone projekty pokazują, że badania prowadzone na Uniwersytecie Wrocławskim odpowiadają na najważniejsze wyzwania współczesności – od zdrowia publicznego i medycyny spersonalizowanej, przez ochronę środowiska, po dostępność informacji i rozwój nowych technologii.

To przykłady przedsięwzięć, które mają szansę wyjść poza laboratoria i pracownie badawcze, znajdując praktyczne zastosowanie w gospodarce, administracji publicznej i codziennym życiu. Właśnie takie inicjatywy stanowią fundament skutecznego transferu wiedzy i technologii z uczelni do otoczenia społeczno-gospodarczego.

Data publikacji: 8.06.2026

Dodane przez: MJ