„DEFA – kinematografia kraju, którego nie ma albo co pozostało z tamtych lat?” – konferencja
Centrum Studiów Niemieckich i Europejskich im. Willy’ego Brandta
Uniwersytetu Wrocławskiego serdecznie zaprasza do wzięcia udziału w konferencji naukowej: „DEFA – kinematografia kraju, którego nie ma albo co pozostało z tamtych lat?” w dniach 26–27 października 2026 roku, w siedzibie Centrum we Wrocławiu przy ulicy Strażniczej 1–3.
Osiemdziesięciolecie powstania wytwórni Deutsche Film-AG (DEFA), założonej w 1946 roku przez radzieckie władze okupacyjne w Poczdamie-Babelsbergu (w miejscu przedwojennej UFY) skłania do szczególnej refleksji nad losami kultury filmowej wschodnich Niemiec.
DEFA pozostawała najpierw w radzieckiej strefie okupacyjnej Niemiec, przez 40 lat istnienia Niemieckiej Republiki Demokratycznej (1949–1989) była jedynym przedsiębiorstwem produkcyjno-filmowym wschodnich Niemiec, a po zjednoczeniu zdołała jeszcze przetrwać do roku 1992. I choć od 34 lat nie istnieje państwo, którego monopol w zakresie kina stanowiła, jej filmy zdają się przeżywać drugą młodość – odkrywane na nowo od Stanów Zjednoczonych po Australię.
Trudno się temu dziwić – dorobek DEFY jest ogromny: około 700 filmów fabularnych, 750 filmów animowanych oraz ponad dwa tysiące filmów dokumentalnych i krótkometrażowych, do których warto powracać nie tylko z powodów historycznofilmowych, ale także przez wzgląd na szczególną sytuację DEFY wśród kinematografii światowych. Tworzyła ona bowiem monopolistyczne centrum filmowe kraju graniczącego z innymi Niemcami – Republiką Federalną Niemiec, kraju z punktu widzenia partyjnej propagandy NRD wrogiego i obcego, którego obecność przez lata starano się ignorować bądź traktować jako zło konieczne. Trzeba też pamiętać o tym, że liczne filmy poczdamskiej wytwórni niedopuszczone na ekrany na mocy XI Plenum KC SED w 1965 roku (tzw. filmy królicze) i późniejsze „pólkowniki” trafiały do kin dopiero wtedy, kiedy DEFA chyliła się już ku końcowi – na przełomie lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych XX wieku. Z drugiej strony, późne filmy DEFY – zaplanowane, rozpoczęte albo już nakręcone czy wręcz oczekujące na premiery – często pojawiały się na ekranach po upadku muru berlińskiego (choć jeszcze w NRD), a wiele z nich trafiło do rozpowszechniania dopiero po zjednoczeniu (w roku 1990 i w latach następnych). Ale DEFA była aktywna także w trakcie procesów zjednoczeniowych, kiedy drastycznej zmianie ulegało jej oblicze społeczne i artystyczne.
Wszystko to tworzyło wyjątkowe, jedyne w swoim rodzaju filmowe oblicze NRD (potem wschodnich landów Niemiec) – najpierw do czasu upadku muru, później w okresie przejściowym po jego upadku aż do chwili zjednoczenia Niemiec, wreszcie w nowym, zjednoczonym państwie – Republice Federalnej Niemiec starych i nowych landów. Dla kultury filmowej oznacza to sytuację wyjątkową i niepowtarzalną w żadnym innym kraju i kręgu kulturowym, poznawczo atrakcyjną i wartą nieustającej refleksji.
Proponujemy zatem spotkanie w szerokiej formule tematycznej, która obejmowałaby między innymi następujące kwestie (dopuszczamy też inne ujęcia):
- DEFA jako przedsiębiorstwo produkcyjno-filmowe.
- DEFA w kontekście europejskich procesów społeczno-artystycznych.
- Koprodukcje DEFY.
- DEFA – świat rzeczy minionych.
- Berlińskie filmy DEFY.
- DEFA w radzieckiej strefie okupacyjnej (1946–1949).
- Filmy późne DEFY.
- Kanon DEFY – czy istnieje?
- DEFA w konkurencji międzynarodowej.
- Praca pamięci w schyłkowych filmach DEFY.
- Adaptacje literackie DEFY.
- Światy wyobrażone DEFY.
- Wizerunki kobiet w filmach DEFY.
- Osobowości twórcze DEFY.
- Dystrybucja i widzowie filmów DEFY.
- (Nie)popularność filmów DEFY.
Propozycje wystąpień (w preferowanym języku niemieckim) prosimy nadsyłać do dnia 10 lipca 2026 roku na adresy mailowe:
– dr hab. Andrzej Dębski, prof. UWr.: andrzej.debski@uwr.edu.pl
– prof. dr hab. Andrzej Gwóźdź: gwan1@poczta.onet.pl
Organizatorzy zastrzegają sobie prawo dokonywania wyboru wystąpień konferencyjnych.
Koszty podróży (koleją) oraz noclegu 26/27 października zostaną pokryte przez organizatorów.
Data publikacji: 12.05.2026
Dodane przez: MJ
