Gala Nauki Polskiej 2026 – nagroda MNiSW dla prof. Jolanty Zakrzewskiej-Czerwińskiej
Podczas Gali Nauki Polskiej 2026 prof. dr hab. Jolanta Zakrzewska-Czerwińska z Wydziału Biotechnologii Uniwersytetu Wrocławskiego otrzymała Nagrodę Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego za całokształt dorobku naukowego.
Uroczystość wręczenia nagród odbyła się 20 lutego 2026 roku w Teatrze Polskim w Warszawie. Serdecznie gratulujemy Pani Profesor tego prestiżowego wyróżnienia.
Prof. dr hab. Jolanta Zakrzewska-Czerwińska jest wybitną badaczką o uznanym autorytecie w dziedzinie biologii molekularnej bakterii. Jej odkrycia wniosły trwały wkład w zrozumienie podstawowych procesów biologicznych, w szczególności mechanizmów regulacji replikacji materiału genetycznego oraz organizacji chromosomu bakterii chorobotwórczych.
Najważniejsze osiągnięcia naukowe
Do najważniejszych osiągnięć naukowych Pani Profesor należą m.in.:
- odkrycie i opisanie nowego gatunku gronkowca;
- wyjaśnienie molekularnych podstaw inicjacji replikacji chromosomu oraz regulacji tych procesów u bakterii Gram-dodatnich i Gram-ujemnych, na przykładzie odpowiednio Streptomyces i Helicobacter pylori;
- opisanie kluczowych etapów cyklu komórkowego prątków na poziomie subkomórkowym;
- poznanie mechanizmów działania białek chromatyny bakterii z rodzaju Mycobacterium;
- wykazanie, że drapieżna bakteria Bdellovibrio bacteriovorus, określana jako „żywy antybiotyk”, jako jedyna znana dotąd bakteria może dzielić się zarówno w sposób binarny, jak i niebinarny.
Dorobek publikacyjny i działalność dydaktyczna
Dorobek publikacyjny Pani Profesor obejmuje ponad 120 artykułów naukowych opublikowanych w renomowanych czasopismach, takich jak Nature Communications, Nucleic Acids Research, Angewandte Chemie International Edition, FEMS Microbiology Reviews, mBio, Molecular Microbiology, PLoS Genetics, Journal of Biological Chemistry oraz Journal of Bacteriology.
Prof. Zakrzewska-Czerwińska była promotorką 17 rozpraw doktorskich, w tym trzech realizowanych w ramach współpracy międzynarodowej: w John Innes Centre w Norwich (Wielka Brytania) w ramach projektu Royal Society (dwa doktoraty) oraz w Max Planck Institute for Molecular Biology w Berlinie (Niemcy) w ramach programu DAAD (jeden doktorat).
Jej doktoranci zdobywali prestiżowe wyróżnienia i stypendia, m.in. w programie START Fundacji na rzecz Nauki Polskiej (3 osoby), stypendia podoktorskie Marie Skłodowskiej-Curie (3 osoby) oraz stypendium Alexandra von Humboldta (1 osoba). Trzech wypromowanych doktorów uzyskało stopień doktora habilitowanego, a dwóch tytuł profesora i obecnie kieruje jednostkami naukowymi na Uniwersytecie Wrocławskim oraz w Instytucie Immunologii i Terapii Doświadczalnej PAN.
Działalność organizacyjna
Do najważniejszych osiągnięć organizacyjnych Pani Profesor należą:
- utworzenie Laboratorium Biologii Molekularnej Mikroorganizmów w Instytucie Immunologii i Terapii Doświadczalnej PAN (kierownik w latach 1998–2014);
- powołanie Studium Doktoranckiego w Instytucie Immunologii i Terapii Doświadczalnej PAN;
- utworzenie Zakładu Mikrobiologii Molekularnej na Wydziale Biotechnologii Uniwersytetu Wrocławskiego oraz kierowanie nim w latach 2007–2024.
Prof. Jolanta Zakrzewska-Czerwińska wielokrotnie uczestniczyła w pracach kluczowych gremiów polskiego systemu nauki i szkolnictwa wyższego, m.in. Rady Doskonałości Naukowej, Komitetu Ewaluacji Jednostek Naukowych MNiSW oraz Komisji Ewaluacji Nauki MNiSW. Jest także członkinią rad naukowych Instytutu Immunologii i Terapii Doświadczalnej PAN oraz Instytutu Biologii Medycznej PAN, Komitetu Biotechnologii PAN, a także senatorką Uniwersytetu Wrocławskiego oraz była członkinią Rady Uczelni.
Dorobek naukowy, organizacyjny i dydaktyczny prof. Jolanty Zakrzewskiej-Czerwińskiej stanowi wybitny wkład w rozwój polskiej nauki. Prowadzone przez nią badania podstawowe znacząco poszerzają wiedzę o molekularnych mechanizmach funkcjonowania bakterii, a jej zaangażowanie w kształcenie i wspieranie młodych naukowców zapewnia ciągłość rozwoju tej dziedziny.
