Obszary badawcze Instytutu Kulturoznawstwa
Badania naukowe realizowane przez pracowników Instytutu Kulturoznawstwa obejmują teoretyczne problemy nauki o kulturze oraz szeroki zakres zagadnień współczesnej kultury.
Badamy przemiany w kulturze, zwłaszcza te, które przejawiają się w sferze artystycznej, medialnej, filmowej, teatralnej, literackiej. Swoimi badaniami wpisujemy się w rozwój teorii kultury, zarówno mieszczących się w tradycyjnych nurtach humanistyki, jak i po-humanistycznych (zwłaszcza środowiskowych oraz związanych z nowymi technologiami), ale też w nowe konceptualizacje historii myśli o kulturze. Dokumentujemy i interpretujemy praktyki kulturowe o zasięgu lokalnym i globalnym.
Kierunki badawcze pracowników Instytutu Kulturoznawstwa obejmują w szczególności tematy takie, jak:
- współczesne teorie kultury
- filozofia współczesnej humanistyki
- historia kultury (w tym zwłaszcza polskiej i europejskiej)
- globalne i lokalne wymiary kultury (w tym teorie postkolonialne i nowy regionalizm)
- sztuka w przestrzeni kultury (w tym rola sztuki w dyskursach kryzysu klimatycznego)
- relacje pomiędzy jedzeniem, estetyką i sztuką
- kulturowe studia miejskie (architektura, urbanistyka, komunikacja wizualna, style życia)
- pamięć kulturowa (reprezentacje i pamięć Zagłady; formy komemoracji zbrodni i ludobójstw)
- media w perspektywie kulturoznawczej (analiza dyskursu medialnego, archeologia mediów)
- współczesna kultura filmowa i historia kina
- kulturowe aspekty produkcji i recepcji seriali telewizyjnych
- badania kultury popularnej
- sztuka nowych mediów
- kulturowy potencjał literatury, relacje między literaturą a humanistyką
- estetyki współczesności (tu: somaestetyka, estetyka wzniosłości, estetyka eksperymentalna)
- dzieje, konteksty i uwarunkowania praktyk teatralnych (maska w rytuale, rdzenne performanse tożsamości, teatr rzeczy, sztuczna inteligencja w teatrze)
- studia nad muzeami, kolekcjami i rzeczami (kolekcje muzealne i uniwersyteckie jako wrażliwe dziedzictwo; współczesne praktyki kolekcjonerskie, muzea i kolekcje misyjne jako materializacje spotkań w strefach kontaktu)
- etyczność praktyk artystycznych
- humanistyka środowiskowa
- redefinicje pojęcia krajobrazu kulturowego
- antropocen i jego aspekty (kapitałocen, urbanocen) oraz składowe (katastrofa klimatyczna)
- sprawiedliwość międzygatunkowa (etyka relacyjna, studia wielogatunkowe) oraz krytyczna historia botaniki (praktyki wytwarzania wiedzy o roślinach, botanika kolonialna).
Realizowane przez kadrę naukową tematy badawcze odzwierciedla struktura Instytutu, który składa się z trzech zakładów: Zakładu Teorii i Krytyki Kultury, Zakładu Badań Praktyk Kulturowych, Zakładu Globalizacji i Komunikacji.
Pracownie:
Laboratorium Humanistyki Współczesnej stanowi miejsce badań i dyskusji ważnych dla przedstawicieli różnych dyscyplin humanistycznych i zainteresowanych humanistyką badaczy innych dziedzin wiedzy. Stwarza przestrzeń dla krytycznej analizy, swoistego testowania nowych idei i orientacji w humanistyce. W Laboratorium przyjmuje się perspektywę „humanistyki reflektywnej”, otwartej na eksperymenty, podejmującej stające przed nią wyzwania, także te płynące ze współczesnych laboratoriów przyrodniczych, technologicznych i medialnych, by wypracować swą własną tożsamość. Realizowane w Laboratorium działania sytuują się na pograniczu humanistyki, sztuki i nauki. W ramach jego prac zrealizowano m.in. projekt „Czego pragną drony. Od atrakcji wizualnej do spojrzenia władzy” (2017-2018), zorganizowano wystawę „Muzeum antropocenu” w Muzeum Przyrodniczym Uniwersytetu Wrocławskiego (2021-2022) oraz działanie „KOLEKTYW. Posiedzenie w sprawie przyznania gołębiom statusu rezydentów” we współpracy z BWA Wrocław (2023-2024). Ponadto, w latach 2018-2024 zrealizowano grant Narodowego Centrum Nauki „Laboratorium humanistyczne jako modus poznania. Od archeologii do projektu”, którego celem było zbadanie historii laboratoriów humanistycznych, a także refleksja nad ich współczesną formą.
Celem pracowni jest prowadzenie badań naukowych nad zjawiskami i procesami miejskimi oraz globalnymi. Istotne są tu zwłaszcza kulturowe uwarunkowania i aspekty fenomenów społecznych, politycznych, ekonomicznych, medialnych, ekologicznych (w perspektywie historycznej i współczesnej). W ramach pracowni prowadzone są również studia nad koncepcjami i metodami badawczymi stosowanymi w analizach zjawisk kulturowych o zasięgu lokalnym, regionalnym, globalnym. Forum prezentacji działalności pracowni stanowi czasopismo naukowe „Kultura-Historia-Globalizacja”.
W ramach organizowanych przez Pracownię seminariów i konferencji dokonuje się systematycznej i interdyscyplinarnej refleksji nad związkami tradycji fenomenologicznej (ze szczególnym uwzględnieniem pojęcia „świat przeżywany”, Lebenswelt) i kulturoznawczej (tu przede wszystkich problematyka aksjologiczna, wyróżniająca ośrodek wrocławski). Wypracowywane w jej rezultacie rozwiązania i propozycje mają nie tylko charakter teoretyczny, lecz także „aplikacyjny” tak wobec źródeł i materiałów historycznych, jak i naszej współczesności.
Description for this block. Use this space for describing your block. Any text will do. Description for this block. You can use this space for describing your block.
W ramach działalności naukowej Instytutu funkcjonują dwa studenckie koła naukowe: Studenckie Koło Naukowe Kulturoznawców oraz Filmoznawcze Koło Naukowe UWr,
Filmoznawcze Koło Naukowe – jako jedyne koło naukowe na UWr w pełni koncentrujemy naszą uwagę na tematyce filmowej. Łączymy przyswajanie i popularyzowanie wiedzy z dobrą zabawą. Dlatego organizujemy zarówno konferencje naukowe, jak i rozrywkowe quizy wiedzy o filmach i serialach. Regularnie spotykamy się na dyskusjach połączonych z projekcjami filmów, bo podstawą naszego działania jest chęć współdzielenia pasji. Koło założyli studenci kulturoznawstwa, ale wkrótce nasze szeregi zasilili także studenci z innych kierunków studiów. Wszyscy miłośnicy kina – niezależnie od stopnia zaawansowania – są u nas mile widziani.
Studenckie Koło Naukowe Kulturoznawców – organizujemy wydarzenia skupiające się na tematach różnorodnych i w dużej mierze aktualnych. W ramach spotkań dyskusyjnych wokół wideo esejów wybieranych przez członków Koła dokonywana jest ich konstruktywna krytyka i analiza pod kątem perspektywy kulturoznawczej. W ramach Koła organizujemy także dyskusje odnoszące się do różnorodnej literatury, podczas których uczestnicy ćwiczą swoje umiejętności rekonstruowania świata przeżywanego.
W Instytucie wydawane są też dwa czasopisma naukowe: „Prace Kulturoznawcze” oraz „Kultura-Historia-Globalizacja”.
„Prace Kulturoznawcze” (ISSN 0860-6668) to najstarsze polskie czasopismo kulturoznawcze, które ukazuje się od 1987 roku, od 2016 roku jako kwartalnik. Powołanie czasopisma wiąże się z rozwojem pierwszego w Polsce ośrodka studiów kulturoznawczych na Uniwersytecie Wrocławskim. Tym, co od początku je wyróżnia jest prezentacja polskiej – współczesnej i dawnej – myśli kulturoznawczej, inspirowanie jej rozwoju oraz inicjowanie dyskusji z najnowszymi koncepcjami. Zapraszając do współpracy autorów, reprezentujących różnorodne stanowiska teoretyczne, a także międzynarodowe środowiska naukowe, redakcja dba o to, by teksty eksponowały aksjologiczne aspekty rozważanych zagadnień. Poza oryginalnymi artykułami na strukturę czasopisma składają się działy – „Na warsztacie”, gdzie przedstawia się recenzowane teksty młodych badaczy; oraz „Kontynuacje” prezentujące recenzowane teksty nawiązujące do tematyki poprzednich numerów. W dziale „Przekłady” uprzystępnia się polskiemu czytelnikowi rozprawy wiodących badaczy współczesnych, a w dziale „Szkice krytyczne” przedstawia recenzje polskich i zagranicznych publikacji. Podobną funkcję pełni „Archiwum”, w którym do ponownego obiegu czytelniczego wprowadzane są ważne, ale trudno dostępne czy zapomniane teksty rodzime i zagraniczne.
„Kultura-Historia-Globalizacja” to publikowane online, recenzowane czasopismo naukowe typu open source i open access poświęcone studiom globalnym. Ukazuje się jako półrocznik. W perspektywie współczesnej i historycznej omawiane są takie fenomeny związane z globalizacją jak: miasto, mobilność, migracje; systemy polityczno-ekonomiczne i relacje władzy; procesy narodotwórcze i stosunki międzynarodowe; napięcia etniczne i religijne oraz konflikty o zasięgu światowym; zmiany klimatyczne. Do równie ważnych zagadnień należą też sposoby i style życia, praktyki artystyczne i literackie; nowe technologie; media i komunikacja. „K-H-G” stanowi otwarte forum prezentacji wyników badań, konfrontacji rozmaitych koncepcji i poglądów osób reprezentujących różne dyscypliny naukowe, w tym kulturoznawstwo, historię, archeologię, antropologię, pedagogikę, psychologię, filozofię, socjologię, politologię, ekonomię, literaturoznawstwo, badania sztuki.
Numery „K-H-G” publikowane są na stronie internetowej. Niektóre numery czasopisma ukazały się w postaci drukowanej. W roku 2021 z okazji 15-lecia pisma w wydawnictwie Brill ukazał się tom Interpreting Globalization. Polish Perspectives on Culture in the Globalized World prezentujący obszernie dotychczasową działalność czasopisma.
