Podróż w czasie we wrocławskich tramwajach
Pasażerowie i pasażerki wrocławskiego MPK będą mogli zamienić codzienną drogę do szkoły, pracy czy na zakupy w prawdziwą podróż w czasie. Właśnie startuje kampania edukacyjna z okazji Miesiąca Historii Kobiet, realizowana przez zespół pod kierunkiem dr Doroty Wiśniewskiej, adiunktki w Instytucie Historycznym Uniwersytetu Wrocławskiego, we współpracy z Miejskim Przedsiębiorstwem Komunikacyjnym we Wrocławiu.
Celem projektu jest przybliżenie sylwetek i działań kobiet sprzed blisko 200 lat oraz zachęcenie do refleksji nad ich doświadczeniami. Kampania łączy podejście badawcze, skoncentrowane na krytycznej analizie źródeł historycznych i lekturze opracowań, z perspektywą historyka publicznego, dla którego historia powinna być przystępna, atrakcyjna, a także obecna w przestrzeni publicznej i włączająca. – Dlatego zapytaliśmy potencjalnych pasażerów i pasażerki, co mogłoby ich zaciekawić w odniesieniu do przeszłości szlachcianek żyjących w XVIII i XIX wieku, i na tej podstawie sformułowaliśmy dwanaście pytań – wyjaśnia dr Dorota Wiśniewska z Instytutu Historycznego.
Pytania inspirowane zainteresowaniami publiczności trafiły na plakaty umieszone na oparciach siedzisk w tramwajach wybranych linii oraz monitory LCD w tramwajach i autobusach. Widnieją na nich również kody QR, które po zeskanowaniu odsyłają do artykułów odpowiadających na wspomniane pytania. Poruszają one m.in. zagadnienia związane z udziałem szlachcianek w polityce, tematyką ich publikacji oraz oczekiwaniami wobec panien przed wyjściem za mąż i mężatek.
Tekst poświęcony portretowi i temu, jak utrwalał on oczekiwania społeczne wobec kobiet, powstał na podstawie pytań, jakie zadały ankietowane osoby, przyglądając się portretowi Izabeli z Poniatowskich Branickiej ze zbiorów Muzeum Narodowego we Wrocławiu.
– W ten sposób podróż tramwajem staje się interaktywną lekcją historii, umożliwiającą podróżnym refleksję nad przeszłością, przy równoczesnym zdobywaniu nowej wiedzy – dodaje badaczka.
Projekt obejmował dwie fazy – konceptualizację oraz realizację. W ramach fazy koncepcyjnej dr Dorota Wiśniewska wraz ze studentami i studentkami kierunku historia w przestrzeni publicznej, dokonali przeglądu dobrych praktyk w realizacji podobnych inicjatyw, stworzyli charakterystykę grup odbiorców, określili cele oraz główne przesłanie kampanii, zidentyfikowali wyzwania i trudności, przeprowadzili analizę ryzyka.
Prace te wykonali w ramach zajęć, dotyczących wizualizacji historii w Instytucie Historycznym Uniwersytetu Wrocławskiego w roku akademickim 2024/2025: Katarzyna Dzielińska, Wiktoria Goll, Alicja Grzesińska, Michał Iwański, Agnieszka Kasprowicz, Wiktoria Maćkowiak, Zofia Manijak oraz Dominika Zdziebło. W przeprowadzeniu ankiety wśród potencjalnych pasażerów i pasażerek wrocławskich tramwajów pomogli dr Wawrzyniec Kowalski oraz mgr Zuzanna Szeredi.
Do realizacji projektu przystąpił zespół studencko-doktorancki w składzie: mgr Karolina Cholewa (UJ), mgr Dawid Maciejczuk (UWr), Wiktoria Goll (UWr) oraz Zofia Manijak (UWr).
Grupa ta opracowała pytania oraz teksty artykułów popularnonaukowych przeznaczonych dla podróżnych, przygotowała bazę danych dotyczącą kobiet urodzonych między 1700 a 1800 rokiem, których biogramy zostały uwzględnione w Polskim Słowniku Biograficznym, a także zaprojektowała plakaty, stronę internetową oraz materiały promocyjne kampanii. Korektę językową tekstów przeprowadziła dr Magdalena Gibiec.
Kampania została sfinansowana przez Narodowe Centrum Nauki w ramach grantu realizowanego przez dr Dorotę Wiśniewską Przed feminizmem. Kobiety i świat polityki w Anglii, Francji i Polsce c. 1750−1830 (nr 2021/43/B/HS3/02105). Pomysły na połączenie badań podstawowych z ich upowszechnieniem autorka czerpała z doświadczeń akademików i akademiczek działających na polu historii publicznej w innych krajach europejskich oraz w Ameryce Północnej. Szczególnie inspirującą inicjatywą był projekt Capital History, koordynowany przez prof. Davida Deana z Carleton University. Jego zespół posłużył się skrzynkami sterującymi sygnalizacją świetlną na ulicach Ottawy, aby zainteresować przechodniów przeszłością miasta i jego mieszkańców.
Realizowana kampania nie tylko popularyzuje historię kobiet, lecz stanowi również przykład efektywnej współpracy między środowiskiem akademickim a partnerem komercyjnym w celu oddziaływania na otoczenie społeczne. Projekt pokazuje, w jaki sposób badania naukowe mogą funkcjonować w przestrzeni publicznej i przynosić korzyści zarówno młodym badaczom – poprzez rozwijanie ich umiejętności prowadzenia oraz komunikowania wyników badań w sposób przystępny i angażujący – jak i społeczności miejskiej, która zyskuje dostęp do wartościowych i atrakcyjnych treści edukacyjnych.
Akcja trwa przez cały marzec.
Odpowiedzi na pytania inspirowane zainteresowaniami publiczności można poznać na stronie.
Data publikacji: 27.02.2026
Dodane przez: M.J.
