Przełom w monitoringu rzek z kosmosu
Zespół badaczy z Instytutu Geografii i Rozwoju Regionalnego UWr oraz Technicznego Uniwersytetu w Monachium opublikował w Journal of Hydrology wyniki pionierskich badań wykorzystujących dane z nowej misji satelitarnej SWOT (Surface Water and Ocean Topography).. Opracowana metoda Reach‑Reg pozwala śledzić poziomy wody w rzekach niemal na całym świecie – nawet tam, gdzie nie istnieją naziemne stacje pomiarowe. Praca powstała w trakcie stażu podoktorskiego dr. Michała Halickiego, realizowanego w ramach stypendium NAWA Bekker.
Satelity dostarczają ogromnych zbiorów informacji o wodach powierzchniowych, jednak ich przeloty nad danym obszarem są rzadkie — co kilka lub kilkanaście dni. Metoda Reach‑Reg pozwala tę lukę efektywnie wypełnić. Dzięki niej można:
- Precyzyjnie przetwarzać dane satelity SWOT i łączyć je z informacjami z innych misji altimetrycznych.
- Uzyskać dobowe szeregi czasowe poziomów wody w niemal dowolnym miejscu na rzece.
- Monitorować rzeki w regionach pozbawionych wodowskazów, co ma ogromne znaczenie dla hydrologii globalnej.
Jednym z efektów badań jest animacja prezentująca przejście fali powodziowej na Środkowej Odrze w 2024 roku (od okolic Ścinawy do Cedyni). Dane pozwalają zobaczyć:
- profil podłużny rzeki, czyli chwilowy kształt lustra wody,
- anomalie stanów wody, ukazujące przemieszczenie się fali kulminacyjnej,
- zmiany poziomu wody w czasie w wybranym punkcie rzeki.
„Dzięki tej metodzie możemy podejrzeć puls niemalże dowolnej rzeki na świecie, co pozwala lepiej zrozumieć jej zachowanie i efektywniej nią zarządzać” – podkreśla dr Michał Halicki.
W trakcie prac nad artykułem dr Halicki przygotował bardzo ciekawą animację, pokazującą jak fala powodziowa z 2024 przechodziła przez Środkową Odrę. Cała animacja oparta jest wyłącznie na danych satelitarnych, przetworzonych przy pomocy jego autorskiej metody:
Autor podkreśla, że metoda najlepiej działa tam, gdzie rzeka płynie swobodnie. W miejscach, gdzie poziom wody jest sztucznie regulowany (np. na odcinkach ze stopniami wodnymi), algorytmy nie mogą w pełni odtworzyć naturalnej dynamiki przepływu. Dlatego badanie Środkowej Odry – pozbawionej takich barier – pozwoliło uzyskać wyjątkowo dokładne wyniki.
Dzięki gęstemu próbkowaniu (co 10 km) oraz wykorzystaniu unikalnej geometrii obserwacji SWOT, metoda Reach‑Reg otwiera nowe możliwości dla badań hydrologicznych zarówno w Polsce, jak i na świecie. Szczególnie cenne jest to w regionach pozbawionych tradycyjnego monitoringu.
Data publikacji: 26.03.2026
Opublikowane przez: EJK
