Nadanie tytułu ma symboliczny wymiar. Jest znaczącym gestem solidarności społeczności akademickiej Uniwersytetu Wrocławskiego z Ukrainą i jej walką o wolność, tożsamość i kulturę, a także istotnym potwierdzeniem roli Wrocławia jako miasta otwartego na Globalny Wschód, wspierającego kulturę ukraińską i dialog międzykulturowy, jak też wymownym uhonorowaniem twórcy, którego dzieło przekracza granice literatury, stając się świadectwem epoki i narzędziem oporu wobec przemocy.

Twórczość i działalność publiczna Serhija Żadana stanowią wyjątkowy wkład w rozwój kultury nie tylko ukraińskiej, ale również europejskiej i światowej, a także w obronę wartości wolności, solidarności i godności ludzkiej. Uniwersytet Wrocławski, od lat angażujący się w dialog międzykulturowy, wspiera kulturę ukraińską i promuje wartości wolności, solidarności i odpowiedzialności obywatelskiej. Dlatego zadaniem senatorów UWr nadanie Serhijowi Żadanowi tytułu doktora honoris causa jest ze wszech miar uzasadnione.

Serhij Żadan [Cepr Жадан], rocznik 1974, urodzony w Starobielsku, generacyjnie przynależny do pierwszego pokolenia twórców transformacji systemowej, jest jednym z najważniejszych głosów współczesnej literatury ukraińskiej oraz najbardziej rozpoznawalnym obecnie, obok Tarasa Szewczenki, pisarzem ukraińskim na świecie.

Żadan ukończył ukrainistykę i germanistykę na Charkowskim Narodowym Uniwersytecie Pedagogicznym im. Hryhorija Skoworody, gdzie w 2000 roku uzyskał stopień doktora nauk filologicznych na podstawie pracy o ukraińskim futuryzmie (Poglądy filozoficzne Mychajla Semenki), który zdominował pierwszy etap jego twórczości, przypadający na lata 90. XX wieku. W kolejnym dziesięcioleciu twórczość Serhija Żadana płynnie ewoluowała w kierunku postmodernizmu, kapitalnie jednocząc jego stylistykę z realizmem magicznym i brutalnym naturalizmem.

Pisarz perfekcyjnie połączył w swojej prozie i poezji wysoki, liryczny język z kulturą masową, tworząc kunsztowny intertekstualny kolaż, w którym obok siebie funkcjonują zwyczajni ludzie, hipisi, proletariusze, przestępcy i święci. Język jego utworów jest żywy, autentyczny i dynamiczny, pełen miejskiego slangu, celnych, często gorzkich, metafor. Styl ten nadaje jego tekstom surową, niemal rockową energię. Jednak najważniejszą cechą pisarstwa Serhija Żadana – jego powieści, esejów, poezji, dramatów – jest mistrzowskie uchwycenie dramatycznych przemian społecznych i tożsamościowych Ukrainy po rozpadzie Związku Sowieckiego, a także doświadczenia wojny i oporu wobec rosyjskiej agresji.

„Śmiało można powiedzieć, iż jego utwory działają niczym czuły barometr, natychmiastowo reagujący na społeczno-polityczne trzęsienia ziemi. Jego twórczość, zwłaszcza ta po 2014 roku, stanowi bezkompromisowe i przenikliwe, głęboko zapadające w pamięć świadectwo wojny. Jak choćby to z powieści Internat, gdzie pisarz wnikliwie oddaje psychologiczną i egzystencjalną pustkę życia na linii frontu, śledząc podróż bohatera, który musi wydostać siostrzeńca ze strefy okupowanej. Z kolei zbiory poetyckie, takie jak Zycie Marii czy Templariusze, scalają motywy biblijne i miłosne z surową, okrutną frontową rzeczywistością. Co istotne, Żadan nie tylko odzwierciedla ból i straty, ale też heroiczną niezłomność i codzienny, uporczywy opór, dając głos tym, którzy są bezpośrednio dotknięci konfliktem (…)” – brzmi fragment uzasadnienia do wniosku w sprawie nadania tytułu.

Serhij Żadan od lat obecny jest w życiu kulturalnym Wrocławia – miasta, które w 2016 roku nosiło tytuł Europejskiej Stolicy Kultury, a od 2019 roku należy do sieci UNESCO Creative Cities jako Miasto Literatury. Jego twórczość była prezentowana podczas najważniejszych wrocławskich wydarzeń kulturowych. Jest zwycięzcą Literackiej Nagrody Europy Środkowej Angelus. Gościł na Międzynarodowym Festiwalu Opowiadania, na Wrocławskich Targach Dobrych Książek.

Jego twórczość była i jest wielokrotnie omawiana w ramach licencjackich, magisterskich i doktoranckich kursów z zakresu literatur Europy Środkowo-Wschodniej, seminariów i międzynarodowych konferencji naukowych organizowanych przez Instytut Filologii Słowiańskiej, Instytut Filologii Polskiej, Instytut Filologii Angielskiej oraz Instytut Kulturoznawstwa.

To nie tylko wybitny pisarz, ale również aktywista i zaangażowany obywatel. Po rosyjskiej inwazji w 2022 roku pozostał w Charkowie, gdzie organizował pomoc humanitarną, a w 2024 roku wstąpił do Gwardii Narodowej Ukrainy, w której szeregach pozostaje do dziś.

Nadanie tytułu nastąpi 22 maja 2026 roku podczas konferencji „Przyszłość już tu jest. Polska – Ukraina – Europa”, która będzie poniekąd uroczyście inaugurować działalność Centrum Współpracy Polsko-Ukraińskiej.

Organizatorem konferencji „Przyszłość już tu jest. Polska – Ukraina – Europa” są Centrum Współpracy Polsko-Ukraińskiej oraz Wydział Neofilologii, Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii, Wydział Nauk Społecznych, Wydział Filologiczny, Wydział Nauk Historycznych i Pedagogicznych, Biuro Współpracy Międzynarodowej, WUSA – Wspólnota Ukraińskich Studentów i Akademików UWr.

 Strategiczni zagraniczni partnerzy naukowi i instytucjonalni Konferencji:

v     Narodowy Uniwersytet im. Tarasa Szewczenki w Kijowie.

v     Ukraiński Katolicki Uniwersytet we Lwowie.

v     Fundacja Ukraińskiego Uniwersytetu Katolickiego we Wrocławiu.

v     Narodowy Uniwersytet im. Iwana Franki we Lwowie.

v     Instytut Ukraiński w Kijowie.

Strategiczni krajowi partnerzy naukowi:

v     Akademia Wojsk Lądowych we Wrocławiu.

v     Uniwersytet Ekonomiczny.

v     Zakład Narodowy im. Ossolińskich we Wrocławiu.

v     Muzeum Pana Tadeusza Oddział Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Wrocławiu.

Strategiczni krajowi partnerzy instytucjonalni:

v     Biuro Współpracy Międzynarodowej Pion Prezydencki Urzędu Miasta Wrocławia.

v     Biuro Współpracy z Uczelniami Wyższymi Urząd Miejski Wrocławia.

v     Wydział Współpracy z Zagranicą Urzędu Marszałkowskiego Województwa Dolnośląskiego.

v     Academia Europaea Wrocław Hub.

v     Biblioteka Uniwersytecka we Wrocławiu.

Przewodniczącą Komitetu Organizacyjnego jest prof. dr hab. Agnieszka Matusiak-Bakuła, dyrektorka Centrum Współpracy Polsko-Ukraińskiej Uniwersytetu Wrocławskiego.

Oprac. kg

Data publikacji: 25.02.2026

Dodane przez: M.J.