Na początek o dwóch najważniejszych przedsięwzięciach realizowanych już we współpracy z ESA przez Instytut Astronomiczny UWr. Pierwszy, to budowa i uruchomienie radioteleskopu dla obserwacji patrolowych Słońca w pasmach radiowych 10.7 cm i 30 cm wraz z infrastrukturą towarzyszącą w Obserwatorium Astronomicznym UWr w Białkowie (ESA Programme PL_RM22 European F10.7 and F30 Monitoring System). Ten rozwojowy projekt realizowany jest we współpracy z poznańską firmą z sektora kosmicznego ITTI. Ma fundamentalne znaczenie dla budowy niezależności UE od zewnętrznych dostawców danych kluczowych dla analizy i prognozowania zjawisk Space Weather oraz budowania infrastruktury kluczowego programu European Space Situational Awareness (SSA).

Inicjatorem projektu oraz liderem w ramach UWr jest prof. dr hab. Paweł Rudawy, który zajmuje się również kolejnym projektem, czyli dokładnie rzecz ujmując, udziałem w projektowaniu i przygotowaniu kamery ASPIICS dla satelitarnego koronografu zainstalowanego na podwójnym satelicie ESA w ramach eksperymentu o nazwie PROBA-3. Eksperyment PROBA-3 ma na celu przetestowanie i doskonalenie techniki automatycznego formowania szyku (konstelacji) satelitów z dokładnością sub-mm. Przy okazji na dwu satelitach umieszczono elementy największego w historii koronografu słonecznego systemu Lyot’a, w których sztuczny Księżyc odległy jest od kamery aż o 140 m. Satelity są już na orbicie i działają. Perygeum ok. 60 000 km, czas lotu w formacji ok. 6 godzin podczas każdej orbity.

Na Wydziale Chemii UWr z kolei – Zakład Podstaw Chemii – prowadzi badania, które miały związek z NASA, i misją Phoenix na Marsa w 2007 roku. W laboratorium UWr wytworzony został luminofor do detekcji (absorpcji) promieniowania UV dla tej misji.

Luminofor został wykorzystany jako element detektora UV, będącego elementem „laboratorium” misji Phoenix.

Jednym z celów misji było zmierzenie realnych wartości natężenia promieniowania UV na Marsie – ważna sprawa dla potencjalnych misji załogowych. Wcześniej zakładano, że promieniowanie UV jest na Marsie wysokie z wyników obserwacji pośrednich, nie z bezpośrednich pomiarów.  Dzięki badaniom zmierzono pomiar i oszacowano natężenie UV.

Przygotowując wytworzenie detektora/luminoforu zespół prof. dr hab. Eugeniusza Zycha współpracował z prof. Walterem Goetzem, który był wtedy systematycznie zaangażowany w różne przedsięwzięcia związane z badaniami na Marsie. 

Z kolei Zespół Spektroskopii Molekularnej i Fotochemii, pod kierownictwem prof. dr Małgorzaty Biczysko, bada molekuły i procesy chemiczne zachodzące w przestrzeni kosmicznej, w tym w międzygwiazdowych lodach i obłokach. W laboratoriach analizowane są widma cząsteczek i ich fotochemiczne przemiany pod wpływem promieniowania kosmicznego, a badania te są wspierane zaawansowanymi obliczeniami kwantowo-mechanicznymi. Uzyskane dane pomagają interpretować obserwacje Teleskopu Jamesa Webba (JWST) i przybliżają nas do zrozumienia, jak mogły powstawać pierwsze związki prebiotyczne, kluczowe dla genezy życia we Wszechświecie. Dzięki połączeniu eksperymentów i symulacji komputerowych, Uniwersytet Wrocławski aktywnie uczestniczy w światowych badaniach nad chemią kosmosu.

W Instytucie Nauk Geologicznych Wydziału Nauk o Ziemi i Kształtowania Środowiska UWr Studenckie Koło Naukowe Geologów już od 2022 roku prowadzi badania mikrometeorytów, początkowo zebranych z dachów Wrocławia, obecnie badania rozszerzono o lokalizacje w całej Polsce. Razem z fundacją „Nauka. To lubię” studenci przygotowali programy dla uczniów, którzy mogą prowadzić własne badania naukowe. Dzięki tej współpracy znaleziono już ponad 130 mikrometeorytów, a pierwsze wyniki badań są już publikowane w fachowych czasopismach.

Również zespół badawczy kierowany przez prof. Tomasza Niedzielskiego z Instytutu Geografii i Rozwoju Regionalnego zajmuje się wykorzystaniem satelitarnych danych altimetrycznych do prognozowania stanów wody w rzekach oraz modelowania zmian poziomu oceanów.

Od  początku  marca  2025  roku Instytut  Astronomiczny Uniwersytetu  Wrocławskiego dysponuje  pierwszym w swojej historii teleskopem sterowanym  zdalnie – zaawansowanym  systemem  obserwacyjnym  o  ogromnych  możliwościach badawczych i edukacyjnych. 

Głównym elementem tego zestawu jest teleskop Ritchey-Chrétien amerykańskiej firmy RC Optical  Systems  o  średnicy  12.5  cala  (tzw.  konstrukcja kratownicowa  – Truss). Teleskopy tego  typu  są cenione  zarówno  wśród profesjonalistów,  jak i pasjonatów astronomii za doskonałe odwzorowanie obrazu oraz minimalizację aberracji, co szczególnie przekłada się na wysoką jakość fotografii obiektów głębokiego nieba, takich jak mgławice, gromady gwiazd czy galaktyki. 

Na koniec warto wspomnieć o sukces wrocławskich studentów na prestiżowej konferencji naukowej! 

Jakub Leś, student IV roku prawa Uniwersytetu Wrocławskiego oraz Manfred Gawlas, student III roku informatyki algorytmicznej WIT Politechniki Wrocławskiej otrzymali pierwszą nagrodę w konkursie na najlepszą studencką publikację naukową w kategorii undergraduate podczas konferencji 76th International Astronautical Congress.

Organizowany od 1950 roku International Astronautical Congress jest największą oraz najbardziej prestiżową konferencją naukową zrzeszającą badaczy przestrzeni kosmicznej. W ramach ubiegłorocznej edycji, która odbyła się pod hasłem „Sustainable Space: Resilient Earth”, przedstawionych zostało ponad 4100 publikacji naukowych badaczy ze 103 krajów, podzielonych tematycznie w ramach 34 sympozjów.

Nagrodzona publikacja „Operational Sustainability of Geosynchronous Equatorial Orbit: Analyzing the Impact of Localized Fragmentation Events on Space Operations in GEO” dotyczyła krótkoterminowych implikacji fragmentacji obiektów na pracę satelitów znajdujących się na orbicie geostacjonarnej. Jury konkursu przyznało pierwszą nagrodę jednogłośnie, wybierając ją spośród ponad 1000 zgłoszonych publikacji studenckich.

Interdyscyplinarna praca powstała przy współpracy studentów dwóch wrocławskich uczelni – UWr i PWr, łącząc kompetencje prawne oraz technologiczne w analizie wyzwań stojących przed współczesnymi działaniami w przestrzeni kosmicznej.

Więcej o inicjatywie utworzenia we Wrocławiu centrum kosmicznych technologii https://www.wroclaw.pl/dla-mieszkanca/centrum-technologiczne-europejskiej-agencji-kosmicznej-wroclawski-list-do-premiera-tuska

O projektach naszych naukowców, również związanych z technologiami kosmicznymi więcej: https://uwr.edu.pl/rok-2025-obfitowal-w-granty-nagrody-i-wyroznienia/

Oprac. Katarzyna Górowicz-Maćkiewicz

Dodane przez: M.K.
Data publikacji: 15.01.2026