pustynia
Obóz Polsko-Mongolskiej Ekspedycji Archeologicznej u podnóża Ałtaju Gobijskiego. Podobno najładniejszy obóz od Ałmaty (Ałma-Aty) po Mandżurię


Wrocławscy archeolodzy w Ałtaju i na Pustyni Gobi

Relacja przekazana przez prof. Józefa Szykulskiego z Instytutu Archeologii UWr.

W czerwcu i lipcu 2022 Instytut Archeologii UWr (Zakład Archeologii Pozaeuropejskiej) realizował kompleksowe prace wykopaliskowe w południowej Mongolii. Koncentrowały się one na obszarze obejmującym masyw Ałtaju Gobijskiego i przyległy skraj Pustyni Gobi.

Badania dotyczyły rozwoju społeczności pradziejowych w południowo-środkowej Mongolii i zagadnienia ich adaptacji do zmieniających się uwarunkowań środowiskowych. Oprócz archeologów (w tym ekspertów w zakresie archeologii nieinwazyjnej) uczestniczyli w nich również specjaliści w zakresie geologii, petrografii i topografii.

W trakcie prac terenowych przeprowadzono wykopaliska w obrębie czterech obozowisk późno-paleolitycznych znajdujących się bezpośrednio przy linii brzegowej jezior, istniejących tu w plejstocenie i we wczesnym holocenie. W trakcie badań wykonano też liczne odwierty geologiczne. Ich celem było zdefiniowanie, zmieniającego się z czasem, zasięg obu akwenów. Ponadto, pobrane próbki pozwolą określić chronologię poszczególnych nawarstwień jeziornych, Analiza tych materiałów stanowić też będzie podstawę do ustaleń odnośnie uwarunkowań paleo-środowiskowych, istniejących na tym obszarze w późnym plejstocenie i na początku holocenu.

W tegorocznym sezonie, przeprowadzono też prace wykopaliskowe w obrębie jednej z jaskiń, znajdującej się w dolinie Khutul usny, położonej na terenie masywu przedgórza Ałtaju, określanego jako Arts Bogdyn Nuruu. W trakcie badań, w nawarstwieniach jaskini zostały wydzielone trzy horyzonty osadnicze (fazy osadnicze) zawierające znaczną ilość materiału organicznego (kości, fragmenty roślin) oraz artefakty kamienne. Zarejestrowane materiały związane są ze społecznościami zbieracko-łowieckimi paleolitu. Należy podkreślić, że odkrycie stanowiska jaskiniowego, gdzie zachowały się nienaruszone nawarstwienia z okresu paleolitu, jest swojego rodzaju sensacją naukową, a przeprowadzone analizy pozwolą na szereg ustaleń, odnośnie społeczności paleolitycznych tej części Azji.

Należy dodać, że podczas swojego długotrwałego pobytu na bezkresnych terenach południowej Mongolii, Ekspedycja Archeologiczna Uniwersytetu Wrocławskiego musiała niekiedy sprostać dosyć niecodziennym wyzwaniom. Przykładem może być los młodego wielbłąda, który utknął w zdradliwym trzęsawisku (namokniętych ruchomych piaskach). Wycieńczone zwierzę pewnie skończyłoby podobnie jak i inne osobniki, których kości bieleją na stepie. Jednakże przy użyciu samochodu terenowego oraz pasów i sznurów, udało się wyciągnąć nieszczęśnika z opresji. Zwierzę było tak wygłodniałe, że nie odczuwało strachu i zaczęło łapczywie pożerać rosnącą w pobliżu trawę.

Aktualnie członkowie ekspedycji dotarli już do Ułan-Bator. Przez cały najbliższy tydzień prowadzone będą prace dokumentacyjne i analiza pozyskanego materiału archeologicznego. We współpracy z pracownikami Mongolskiej Akademii Nauk prowadzona jest też rejestracja i przygotowanie do wysyłki próbek przeznaczonych do specjalistycznych analiz w polskich laboratoriach.

W trakcie pobytu w Ułan Bator nasi badacze mieli też okazję obejrzeć paradę zorganizowaną z okazji tradycyjnego święta Naadam, które od roku 2010 wpisane jest na listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego UNESCO.

Prace archeologiczne w południowej Mongolii przewidziane są na trzy lata. Są one realizowane w ramach grantu NCN 2019/33/B/HS3/01113; Wokół Tsakhiurtyn Hondi. Badania epoki kamienia pogranicza Ałtaju i Pustyni Gobi w Mongolii. W tegorocznych badaniach, z ramienia Instytutu Archeologii UWr. uczestniczyli: profesor Mirosław Masojć (kierownik projektu), prof. Józef Szykulski (kierownik Zakładu Archeologii Pozaeuropejskiej) oraz doktorant mgr. Grzegorz Michalec.

Oprócz wrocławskich archeologów, w pracach terenowych i analizach laboratoryjnych uczestniczy specjalista w zakresie dokumentacji i kartografii z Muzeum Archeologicznego w Gdańsku (Marcin Szmit), geolodzy z Państwowego Instytutu Geologicznego (prof. Antoni Wójcik, dr Rafał Sikora) oraz ekspert z IGSMiE Polskiej Akademii Nauk w Krakowie (dr Andrzej Gałaś). Stronę mongolską reprezentują eksperci z Państwowego Uniwersytetu Edukacyjnego w Ułan Bator (dr Gankhuyag Odpurev, dr Namjilmaa Enkhtaivan) oraz z Instytutu Archeologii Mongolskiej Akademii Nauk (prof. Gunchinsuren Byambaa, dr Davaakhuu Odsuren, dr Bazargur Dashzeveg). Dokumentację fotograficzną z badań prowadziła Pani Sonia Erdenesaikhan z Akademii Stuk Pięknych w Ułan Bator.

Projekt „Zintegrowany Program Rozwoju Uniwersytetu Wrocławskiego 2018-2022” współfinansowany ze środków Unii Europejskiej z Europejskiego Funduszu Społecznego

logo Fundusze Europejskie
flaga Rzeczypospolitej Polski
logo Unii Europejskiej - europejski fundusz społeczny
NEWSLETTER
E-mail
Polityka cookies i prywatności

Strona internetowa używa plików cookies (tzw. ciasteczka) w celu niezbędnym do prawidłowego działania serwisu, dostosowania strony do indywidualnych preferencji użytkownika oraz statystyk. Wyłączenie zapisywania plików cookies jest możliwe w ustawieniach każdej przeglądarki internetowej, dzięki czemu nie będą zbierane żadne informacje. Jeżeli nie wyrażasz zgody na zapisywanie informacji w plikach cookies należy opuścić stronę.

Return