Odznaka honorowa „Wrocławska Wolność” przyznawana jest osobom, które w okresie dyktatury komunistycznej przed 1989 rokiem, będąc członkami społeczności Uniwersytetu Wrocławskiego stawały w obronie podstawowych wartości, takich jak wolność, prawda, sprawiedliwość, godność człowieka.  

Gości w Oratorium Marianum powitał Rektor UWr, prof. dr hab. Robert Olkiewicz, przewodniczący Kapituły odznaki „Wrocławska Wolność”, prof. dr hab. Jan Sobczyk, oraz dyrektor Zakładu Narodowego im. Ossolińskich, dr Łukasz Kamiński.

Wydarzenie rozpoczęło się od wystąpienia dr. Kamińskiego, specjalisty z zakresu najnowszej historii Polski i wybitnego znawcy dziejów oporu antykomunistycznego. Jego wykład pt. „Czerwiec ’76 z perspektywy półwiecza” przybliżył historię protestów, do jakich doszło w 1976 roku m.in. w Radomiu, Ursusie i Płocku, ale także we Wrocławiu. Przypomniano także manifestacje przeciwko zmianie Konstytucji – List 59, List 101 – oraz pomoc organizowaną przez działaczy ruchów oporu dla zatrzymanych i represjonowanych w wyniku czerwcowych wydarzeń. Następnie rozpoczęło się wręczanie odznaczeń.

Lista osób uhonorowanych odznaczeniem „Wrocławska Wolność”:

Artur Adamski – współtworzył konspiracyjne struktury Niezależnej Organizacji Młodzieży Polskiej, zajmując się kolportażem wydawnictw podziemnych, akcjami ulotkowymi oraz działalnością poligraficzną. W latach 80. współpracował z Niezależnym Zrzeszeniem Studentów oraz Solidarnością Walczącą, uczestnicząc w redakcji i druku prasy drugiego obiegu oraz w budowie niezależnego obiegu informacji we Wrocławiu. Po 1989 r. kontynuował działalność publicystyczną i edukacyjną, popularyzując historię opozycji demokratycznej.

Adam Basak (pośmiertnie) – historyk i prawnik. Jako uczeń liceum współzałożył konspiracyjną organizację „Demokracja Polska”, za działalność niepodległościową został aresztowany i skazany na karę więzienia. Współautor studenckiego apelu solidarności z Powstaniem Węgierskim, uczestnik protestów studenckich. Działacz NSZZ „Solidarność”, organizator oraz przewodniczący koła „S” w Instytucie Historycznym UWr, a także współredaktor podziemnego pisma „Dziś i Pojutrze” wydawanego na zlecenie konspiracyjnej Komisji Uczelnianej. W latach 80. organizator odczytów w ramach Tygodni Kultury Chrześcijańskiej. Autor książek oraz wielu publikacji naukowych. 

Jolanta Bieńkowska-Korsan – jeszcze jako Jolanta Bieńowska była łączniczką Regionalnego Komitetu Strajkowego w czasie, kiedy kierował nim Józef Pinior. Po jego aresztowaniu zajmowała się kolportażem niezależnych wydawnictw.

Wojciech Bolanowski – współpracował z Niezależnym Zrzeszeniem Studentów, współorganizował studencki protest na Uniwersytecie Wrocławskim, a także angażował się w druk i kolportaż niezależnych wydawnictw podziemnych, m.in. „Z Dnia na Dzień” oraz „Na Indeksie”. Wspierał działalność wydawniczą dolnośląskiej opozycji, przyczyniając się do obrony wolności słowa i niezależnej myśli w okresie PRL. 

Krystyna Budrewicz – jako łączniczka podziemnej „Solidarności” zajmowała się kolportażem wydawnictw bezdebitowych. Po próbie zatrzymania przez SB ukrywała się przez kilka miesięcy i była poszukiwana listem gończym. Uczestniczka głodówek w tym inicjującej powstanie Ruchu Wolność i Pokój i jedna z jego najaktywniejszych członkiń. Uczestniczyła w akcjach na rzecz uwolnienia więźniów politycznych, protestach ekologicznych i antywojennych oraz demonstracjach organizowanych we Wrocławiu i innych miastach. Jej mieszkanie było jednym z miejsc spotkań i działalności opozycyjnej. 

Edward Czapiewski – historyk, nauczyciel akademicki i działacz opozycji demokratycznej. Uczestnik protestów studenckich Marca 1968 we Wrocławiu, działacz „Solidarności”, internowany w stanie wojennym za obronę wolności słowa i niezależności myślenia. Przez lata wspierał działalność opozycyjną poprzez wykłady, publikacje oraz zaangażowanie w niezależne inicjatywy społeczne, dając świadectwo przywiązania do wartości wolności i odpowiedzialności obywatelskiej. 

Grzegorz Francuz – działał w Uczniowskim Komitecie Odnowy Społecznej, był członkiem Niezależnego Zrzeszenia Studentów i uczestniczył w strajku solidarnościowym studentów radomskiej WSI. Od 1985 r. aktywnie uczestniczył w działalności Ruchu „Wolność i Pokój” we Wrocławiu. Brał udział w manifestacjach ulicznych, akcjach ulotkowych oraz inicjatywach na rzecz praw człowieka, ochrony środowiska i sprzeciwu wobec obowiązkowej służby wojskowej. W związku z działalnością opozycyjną był zatrzymywany, karany za wykroczenia oraz represjonowany. Współpracował ze środowiskami niezależnymi i brał udział w działaniach Pomarańczowej Alternatywy. 

Adam Galos (pośmiertnie) – profesor, wybitny historyk dziejów XIX i XX wieku, badacz stosunków polsko-niemieckich oraz historii Śląska. Całą karierę naukową związał z Instytutem Historycznym Uniwersytetu Wrocławskiego, którego był współtwórcą i wieloletnim dyrektorem. Był także żołnierzem Armii Krajowej oraz aktywnym uczestnikiem życia obywatelskiego Wrocławia. W okresie „Solidarności” i stanu wojennego wspierał środowiska demokratycznej opozycji, angażując się w działalność podziemnych struktur związku, obronę osób represjonowanych oraz niezależną edukację. Inwigilowany przez SB i poddawany szykanom ze względu na swoją niezależną postawę. 

Piotr Golema – jako aktywny uczestnik Ruchu „Wolność i Pokój”, organizator protestów społecznych i ekologicznych oraz współpracownik Solidarności Polsko-Czechosłowackiej wniósł istotny wkład w budowanie środowiska niezależnego od władz komunistycznych. Współpracownik ruchów opozycyjnych i podziemnej prasy, kolporter wydawnictw bezdebitowych oraz materiałów drugiego obiegu. Uczestnik happeningów Pomarańczowej Alternatywy oraz członek komitetu strajkowego Uniwersytetu Wrocławskiego w czasie strajku solidarnościowego w 1988 roku.

Janusz Grzelak – jako kurier i kolporter wydawnictw niezależnych, związanych z Centrum Informacyjnym Solidarności Dolnego Śląska, w latach 1983-1989 uczestniczył w tworzeniu i utrzymywaniu sieci obiegu wolnego słowa, działając we Wrocławiu i wielu innych miastach Polski. Z odwagą i konsekwencją angażował się również w akcje ulotkowe, działalność samokształceniową oraz inicjatywy studenckie, dając świadectwo przywiązania do wartości wolności i solidarności. 

Maciej Huzarewicz – od połowy lat osiemdziesiątych działał w Ruchu „Wolność i Pokój”, uczestnicząc w akcjach protestacyjnych, kolportażu niezależnych wydawnictw oraz organizacji działań na rzecz wolności i praw człowieka. Swoją odwagą, konsekwencją i zaangażowaniem wniósł istotny wkład w budowanie środowiska obywatelskiego sprzeciwu wobec systemu komunistycznego. 

Jacek Kielar – wielokrotnie zatrzymywany przez MO i osadzany w izbach zatrzymań za udział w demonstracjach. Uczestnik kolportażu prasy i wydawnictw drugiego obiegu oraz współpracownik środowisk opozycyjnych i niezależnych wydawnictw. Brał udział w licznych demonstracjach ulicznych, akcjach protestacyjnych oraz happeningach Pomarańczowej Alternatywy. Współpracownik Ruchu „Wolność i Pokój”, uczestnik protestów solidarnościowych i antywojskowych. W 1988 roku uczestnik strajku okupacyjnego studentów Uniwersytetu Wrocławskiego.

Roman Kołakowski (pośmiertnie) – był poetą, pieśniarzem, kompozytorem i działaczem opozycji demokratycznej związanym z Wrocławiem. Jako aktywny członek Studenckiego Komitetu Solidarności oraz współtwórca niezależnego życia studenckiego angażował się w działania na rzecz wolności słowa, niezależnej kultury i praw obywatelskich. Łącząc działalność artystyczną z obywatelską odwagą, pozostawił trwały ślad w historii wrocławskiej drogi do wolności.

Przemysław Kopeć – związany z Ruchem „Wolność i Pokój”. Uczestniczył w działaniach o charakterze obywatelskiego sprzeciwu wobec systemu komunistycznego, angażując się w akcje protestacyjne, kolportaż niezależnych wydawnictw oraz inicjatywy na rzecz praw człowieka i wolności obywatelskich. Swoją aktywnością współtworzył środowisko młodej opozycji we Wrocławiu, które łączyło działania polityczne, społeczne i solidarnościowe.

Tadeusz Krupiński (pośmiertnie) – antropolog, profesor Uniwersytetu Wrocławskiego, wieloletni kierownik Zakładu Antropologii oraz dziekan Wydziału Nauk Przyrodniczych. Członek i przewodniczący Komitetu Antropologii PAN, redaktor naukowy „Studiów Antropologicznych”. W latach 80. zaangażowany w działalność środowisk opozycyjnych i kościelnych, członek Prymasowskiej Rady Społecznej oraz Arcybiskupiej Rady Społecznej. W okresie stanu wojennego udzielał pomocy represjonowanym pracownikom i studentom. Współpracownik Wrocławskiego Komitetu Obywatelskiego „Solidarność”. 

Janusz Laska – był jednym z kluczowych działaczy wrocławskiej opozycji demokratycznej lat 80. Od 1980 roku działał w Niezależnym Zrzeszeniu Studentów, angażował się w redakcję, druk i kolportaż prasy podziemnej, m.in. „Solidarności Dolnego Śląska”. Współtworzył Centrum Informacyjne Solidarność Dolnego Śląska, organizował niezależny obieg informacji oraz uczestniczył w działalności Rady Oświaty Niezależnej przy Regionalnym Komitecie Strajkowym NSZZ „Solidarność”, współbudując środowisko wolnego słowa we Wrocławiu. 

Jan Mazur (pośmiertnie) – był uczestnikiem powojennej konspiracji niepodległościowej na terenie Polski. Należał do nielegalnej organizacji „Konspiracyjna Armia Podziemna”, działającej przeciwko ówczesnym władzom komunistycznym. Za swoją działalność został aresztowany i skazany przez Wojskowy Sąd Rejonowy na karę pozbawienia wolności.  

Mateusz Morawiecki – jako nastolatek pomagał przy druku „Biuletynu Dolnośląskiego”. W stanie wojennym brał udział w wielu akcjach malowania napisów solidarnościowych, rozklejania plakatów i ulotek. Brał udział przy drukowaniu i kolportażu pism podziemnych. Wielokrotnie zatrzymywany i przesłuchiwany. Publikował artykuły w prasie podziemnej pod pseudonimem „Robert Synowiecki”. W czasie studiów na Uniwersytecie był członkiem Niezależnego Zrzeszenia Studentów. Brał udział w strajkach studenckich w 1988 i 1989 r. W czasie strajku w 1988 roku wybrany do komitetu strajkowego. W latach 2017–2023 prezes Rady Ministrów Rzeczpospolitej Polskiej.

Franciszek Nieckula (pośmiertnie) – w latach 80. uczestniczył w działaniach NSZZ „Solidarność”, angażując się w inicjatywy na rzecz obrony praw pracowniczych oraz wolności obywatelskich. Wspierał również niezależny obieg informacji w środowisku związkowym, współtworząc lokalne struktury ruchu solidarnościowego i przyczyniając się do budowania wrocławskiej wspólnoty sprzeciwu wobec systemu komunistycznego.

Grażyna Nieckula – w latach 80. angażowała się w działalność NSZZ „Solidarność”, uczestnicząc w inicjatywach związanych z obroną praw pracowniczych i wolności obywatelskich oraz wspierając niezależny obieg informacji w środowisku związkowym. 

Małgorzata Olewińska-Syta – w latach 80. aktywnie zaangażowana w działalność Pomarańczowej Alternatywy, współorganizowała i przygotowywała happeningi we Wrocławiu. Wielokrotnie zatrzymywana i przesłuchiwana przez SB. Współtwórczyni archiwum Pomarańczowej Alternatywy, uczestniczyła także w kontaktach ze środowiskami opozycyjnymi w Warszawie, m.in. związanymi z Jackiem Kuroniem i Konfederacją Polski Niepodległej. 

Piotr Pregiel – jako licealista był aresztowany i internowany w Nysie. Po aresztowaniu przeszedł tzw. „ścieżkę zdrowia” między szpalerami funkcjonariuszy ZOMO. Pobicie skończyło się dla niego trwałym uszczerbkiem na zdrowiu. Był jednym z najmłodszych internowany w Nysie. Potem pracował w Instytucie Historycznym, gdzie się doktoryzował.  

Tomasz Przedpełski – publicysta i badacz historii najnowszej, związanym z opracowywaniem dziejów opozycji demokratycznej. W latach 1981–1989 uczestniczył w działaniach opozycyjnych we Wrocławiu, angażując się w kolportaż wydawnictw podziemnych, akcje ulotkowe oraz współpracę ze środowiskami „Solidarności Walczącej” i Niezależnego Zrzeszenia Studentów. Po 1989 roku współtworzył i redagował liczne publikacje naukowe oraz edycje źródłowe dotyczące historii opozycji, m.in. związane ze Studenckim Komitetem Solidarności oraz ruchem „Solidarności” na Dolnym Śląsku. 

Jarosław Rybski (pośmiertnie) – działacz Niezależnego Zrzeszenia Studentów na Uniwersytecie Wrocławskim, aktywnie zaangażowany w protesty studenckie drugiej połowy lat 80. Uczestniczył w demonstracjach, wiecach i strajkach organizowanych przez NZS w latach 1987–1989. Podczas strajku studenckiego w 1989 roku działał w zespole odpowiedzialnym za przygotowywanie transparentów i materiałów informacyjnych. Był również autorem tzw. „komiksu strajkowego”, który na bieżąco dokumentował i komentował wydarzenia kolejnych dni protestu. Poza działalnością w NZS angażował się także w inicjatywy Solidarności Polsko-Czesko-Słowackiej, biorąc udział w jej działaniach na rzecz wolności i współpracy opozycyjnej w Europie Środkowo-Wschodniej. 

Adam Samuel – związany z podziemnym ruchem wydawniczym jeszcze przed rozpoczęciem studiów. Współpracował przy redagowaniu i kolportażu niezależnych pism, m.in. „Wrocławskiego Studenta” oraz wydawnictw związanych z Międzyszkolnym Komitetem Oporu. W 1988 roku był członkiem Studenckiego Komitetu Strajkowego na Uniwersytecie Wrocławskim i aktywnie uczestniczył w przygotowaniach do studenckiego protestu. Brał również udział w strajku studentów w 1989 roku, odpowiadając m.in. za przygotowanie materiałów informacyjnych i działania straży porządkowej. Współpracował z niezależną grupą studencką „Dwunastka” oraz uczestniczył w happeningach organizowanych na Uniwersytecie Wrocławskim. Po 1989 roku współtworzył Stowarzyszenie „Bratnia Pomoc” Studentów UWr, pełniąc funkcje wiceprezesa i prezesa, a także angażował się w odbudowę samorządu studenckiego, reprezentując studentów w organach uczelni. 

Anna Skowrońska (pośmiertnie) – wieloletnia pracowniczka Instytutu Historycznego Uniwersytetu Wrocławskiego. W okresie stanu wojennego aktywnie wspierała represjonowanych studentów uczelni. W grudniu 1981 roku otrzymała oficjalne upoważnienie do monitorowania spraw studentów rozpatrywanych przez kolegia do spraw wykroczeń, co umożliwiało jej niesienie pomocy osobom dotkniętym represjami. Korzystając z możliwości pracy poza uczelnią, odwiedzała internowanych studentów, udzielając im wsparcia i utrzymując kontakt ze środowiskiem akademickim. Była również zaangażowana w działalność Klubu Inteligencji Katolickiej. W czasie uwięzienia Karola Modzelewskiego pomagała mu w pracy naukowej, prowadząc kwerendy archiwalne.

Krzysztof Smolnicki – działacz opozycji demokratycznej, od 1986 roku związany z Ruchem Wolność i Pokój, a także Solidarnością Polsko-Czechosłowacką i Pomarańczową Alternatywą. Organizował i współtworzył protesty przeciwko degradacji środowiska, m.in. działalności Huty Siechnice, wykorzystywaniu materiałów azbestowych w budownictwie oraz składowaniu odpadów radioaktywnych. Redaktor i autor wydawanych przez Ruch WiP we Wrocławiu podziemnych pism o profilu ekologicznym. Brał udział w akcjach i protestach w obronie osób represjonowanych za odmowę służby wojskowej, w tym w głodówce w intencji uwolnienia więźniów sumienia. Po 1989 roku kontynuował działalność społeczną i obywatelską jako lider organizacji ekologicznych oraz inicjator działań na rzecz ochrony środowiska.

Sławomir Sobieszek – zaangażowany w działalność niepodległościową jeszcze przed rozpoczęciem studiów jako członek Międzyszkolnego Komitetu Oporu we Wrocławiu. W czasie studiów współpracował z Niezależnym Zrzeszeniem Studentów, koordynując kontakty organizacji uczniowskich i młodzieżowych Dolnego Śląska z ruchem studenckim. W latach 1988–1989 aktywnie uczestniczył w działaniach na rzecz ponownej legalizacji NSZZ „Solidarność” i NZS. W maju 1988 roku był członkiem Studenckiego Komitetu Strajkowego na Uniwersytecie Wrocławskim, a rok później brał udział w kolejnym strajku studenckim. Uczestniczył również w inicjatywach nieformalnej grupy „Dwunastka” oraz happeningach Pomarańczowej Alternatywy, za co był zatrzymywany i przesłuchiwany przez SB i MO. Wspierał tworzenie niezależnego samorządu uczniowskiego we wrocławskich szkołach średnich. Po 1989 roku działał w odradzającym się samorządzie studenckim Uniwersytetu Wrocławskiego i Stowarzyszeniu „Bratnia Pomoc”. 

Aleksander Srebrakowski – w grudniu 1981 roku brał udział w strajku okupacyjnym w zakładach „Dolmel”, a za udział w proteście zorganizowanym przez Regionalny Komitet Strajkowy w styczniu 1982 roku został dyscyplinarnie zwolniony z pracy. W czasie studiów na Uniwersytecie Wrocławskim działał w NZS i publikował artykuły w podziemnych wydawnictwach. W maju 1988 roku współkierował strażą porządkową podczas strajku studentów na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu Wrocławskiego. W latach 1988–1989 był współredaktorem i wydawcą niezależnego pisma „Wichrzyciel”, publikując pod pseudonimami „Stefan Abramowski” i „Antoni Bor”. W maju 1989 roku ponownie uczestniczył w strajku okupacyjnym NZS na Uniwersytecie Wrocławskim, wspierając działania na rzecz demokratycznych przemian w Polsce.

Grzegorz Strauchold – w czasie studiów na Uniwersytecie Wrocławskim współtworzył Niezależne Zrzeszenie Studentów. W 1981 roku uczestniczył w strajku na rzecz rejestracji NZS, a następnie należał do osób kierujących strajkiem studenckim na Uniwersytecie Wrocławskim. Po wprowadzeniu stanu wojennego utrzymywał łączność między strajkującymi robotnikami a środowiskiem akademickim. Za udział w demonstracjach i działaniach solidarnościowych był wielokrotnie zatrzymywany przez milicję. W drugiej połowie lat 80. angażował się w niezależne inicjatywy prodemokratyczne, współtworząc w 1987 roku wrocławski oddział Archiwum Wschodniego, którego celem było dokumentowanie losów Sybiraków oraz osób represjonowanych w okresie PRL. 

Dariusz Sulima – jako członek NZS był członkiem redakcji pisma studenckiego „No więc”. Podczas strajku listopad – grudzień 1981 stworzył ośmioosobową grupę, która w czasie stanu wojennego zajmowała się kolportażem i akcjami ulotkowymi. Rozrzucał ulotki z dachów z mechanizmem opóźniającym. Grupa ta rozwinęła transparent „Solidarności”, z którego rozsypały się ulotki, zamalowywała imię Bolesława Bieruta na tabliczkach uniwersytetu. Dariusz Sulima współpracował w podziemiu z Leszkiem Budrewiczem, Adamem Lipińskim, Krzysztofem Bąkowskim.

Krzysztof Tabisz – matematyk i działacz społeczny, od pierwszych dni stanu wojennego zaangażowany w pomoc osobom represjonowanym przez władze komunistyczne. Współtworzył Arcybiskupi Komitet Charytatywny we Wrocławiu, a od 1982 roku kierował jego Sekcją Magazynową odpowiedzialną za odbiór i dystrybucję pomocy z zagranicy dla więźniów politycznych, osób ukrywających się oraz ich rodzin. W latach 1984–1989 pełnił funkcję przewodniczącego Komitetu, rozwijając jego działalność pomocową. Był również inicjatorem apteki dla potrzebujących przy parafii św. Mikołaja oraz jadłodajni dla ubogich przy kościele św. Elżbiety. W 1989 roku założył Wrocławskie Towarzystwo Opieki nad Więźniami. U schyłku PRL aktywnie uczestniczył w działalności Komitetu Obywatelskiego „Solidarność” we Wrocławiu, wspierając organizację kampanii przed częściowo wolnymi wyborami oraz przygotowania do pierwszych wyborów samorządowych.

Monika Waszkiewicz-Bolanowska – działalność rozpoczęła pod wpływem środowiska opozycyjnego skupionego wokół Jana Waszkiewicza, Wojciecha Bolanowskiego i Grażyny Tomaszewskiej. W latach 1985–1989 zajmowała się drukiem i kolportażem wydawnictw drugiego obiegu oraz materiałów Solidarności. Jako działaczka opozycji antykomunistycznej brała udział w organizacji i obsłudze konspiracyjnej drukarni, w której powstawały czasopisma, ulotki oraz informacje o audycjach Radia Solidarność i akcjach protestacyjnych. Pracowała w strukturach podległych Rafałowi Guzowskiemu, nie doświadczając dekonspiracji aż do wyjazdu z Polski w 1989 roku. 

Małgorzata Zbrożek – studentka kulturoznawstwa w latach 1983-1988. W tym czasie przygotowywała i brała czynny udział w happenigach Pomarańczowej Alternatywy, za co była wielokrotnie zatrzymywana i przesłuchiwana przez SB. W trakcie studiów pracowała w redakcji gazety “Region”, podziemnego pisma NSZZ „S” Dolny Śląsk, była redaktorką Serwisu Informacyjnego RKW NSZZ “Solidarność” Dolny Śląsk oraz przygotowywała audycje Radia Solidarność do radiowęzłów w zakładach pracy. Za swoją działalność otrzymała status działaczki opozycji antykomunistycznej. 

Anna Ziemiańska-Sulima – uczestniczyła w listopadowo-grudniowym strajku na Wydziale Filologii Uniwersytetu Wrocławskiego. Po ogłoszeniu stanu wojennego działała w konspiracji w strukturach łączności i kolportażu. W podziemiu współpracowała z Leszkiem Budrewiczem, Jolantą Piątek, Adamem Lipińskim. Aresztowana w kwietniu 1983 roku, po stu dniach zwolniona na mocy amnestii.

Po wykonaniu pamiątkowych zdjęć, uroczystość uświetnił występ kwartetu smyczkowego Neon String Quartet, tworzonego przez zawodowe muzyczki, absolwentki polskich akademii muzycznych: Julię Sekulską, Edytę Kornafel, Iwonę Czemarmazowicz oraz Teresę Pelc.

Wydarzenie zakończyło się bankietem i poczęstunkiem, podczas którego zebrani, spotykając się po latach, wspominali dawne czasy.

Wydarzenie poprowadziła Katarzyna Górowicz-Maćkiewicz. Fotorelację przygotował Michał Jeremi Rybarczyk.

Data publikacji: 25.06.2026 r.

Opublikowane przez: EJK