Wykład publiczny

Vladimir Jankélévitch and Forgiveness: Ambivalent Reflections

Data: poniedziałek, 1 czerwca 2026

Godzina: 17:00–18:30

Miejsce: Wydział Nauk Historycznych i Pedagogicznych, Instytut Kulturoznawstwa, ul. Szewska 50, sala 9

Wykład akademicki i warsztaty

Problems of Art, by Susanne K. Langer: A Unified Conception of Art

Data: wtorek, 2 czerwca 2026

Godzina: 11:30–13:00

Miejsce: Wydział Nauk Społecznych,

Instytut Filozofii, ul. Koszarowa 4, sala 129

Wszystkie sesje będą transmitowane na żywo. Osoby zainteresowane udziałem online proszone są o kontakt z organizatorem, Mariuszem Turowskim (mariusz.turowski@uwr.edu.pl). Link do udziału zostanie przesłany w odpowiedzi.

Prof. Clovis Salgado Gontijo Oliveira uzyskał stopień doktora filozofii na Universidad de Chile oraz odbył staż podoktorski na Università di Salerno pod kierunkiem prof. Enriki Lisciani-Petrini i prof. Danieli Calabrò. W latach 2016–2025 był profesorem w programie studiów podyplomowych w Faculdade Jesuíta de Filosofia e Teologia (Belo Horizonte, Brazylia). Obecnie jest profesorem w Seminarium w Diamantinie (Minas Gerais) oraz współpracownikiem naukowym w Instytucie Filozofii Federalnego Uniwersytetu ABC (UFABC, São Bernardo do Campo).

Specjalizuje się w filozofii Vladimira Jankélévitcha; jest autorem licznych artykułów i rozdziałów książek publikowanych w czasopismach oraz tomach zbiorowych w Brazylii i za granicą (m.in. w USA, we Włoszech, Portugalii i Polsce). Uczestniczył w ważnych międzynarodowych konferencjach poświęconych Jankélévitchowi, takich jak Vladimir Jankélévitch in the 21st Century (Sydney, 2018) oraz The Virtue of the Ineffable (Coimbra, 2024). Przełożył na język portugalski prace Jankélévitcha A música e o inefável (2018) oraz Em algum lugar do inacabado (2021) – wywiad z Béatrice Berlowitz.

Aktywnie popularyzuje myśl Jankélévitcha, m.in. poprzez podcast Quarenta dias com Vladimir Jankélévitch (2024, 2026). W ostatnim czasie zajmuje się filozofią Susanne K. Langer, tłumacząc oraz pisząc wstęp do jej książki Problems of Art (Quixote, 2026). Jako członek Langer Circle uczestniczył w pierwszej międzynarodowej konferencji tej grupy (Frankfurt, 2022), prezentując referat dotyczący powiązań między Langer a brazylijską psychiatrką, studentką Carla Junga, Nise da Silveira. Jest również autorem książki Ressonâncias noturnas: do indizível ao inefável (Loyola, 2017).

Streszczenia wykładów

Vladimir Jankélévitch and Forgiveness: Ambivalent Reflections
Choć Vladimir Jankélévitch (1903–1985) określał się jako agnostyk, jako filozof o żydowskich korzeniach pozostawał głęboko zaangażowany w chrześcijańską tradycję mistyczną. Jego refleksje często odwołują się do jej obrazów, pojęć i wrażliwości, zwłaszcza w kontekście przebaczenia, które stanowi centralny element tego, co można nazwać jego „niereligijną duchowością”. W Le Pardon (1967) przebaczenie zostaje ujęte jako forma łaski – niewyrażalny akt przekraczający racjonalność sprawiedliwości i otwierający możliwość radykalnie nowego początku.

Jednocześnie koncepcja ta pozostaje w napięciu z późniejszym stanowiskiem Jankélévitcha dotyczącym niemożliwości przebaczenia zbrodni przeciwko ludzkości, zwłaszcza tych popełnionych przez nazistów, przedstawionym w L’Imprescriptible (1986). Wykład poświęcony będzie analizie tego wewnętrznego napięcia w jego myśli, z uwzględnieniem zarówno jego źródeł filozoficznych, jak i biograficznych. Szczególna uwaga zostanie poświęcona korespondencji i spotkaniu z niemieckim nauczycielem Wiardem Ravelingiem, jako przypadkowi, w którym po długotrwałym dysonansie moralnym dochodzi do pewnej formy pojednania.

Problems of Art, by Susanne K. Langer: A Unified Conception of Art
W książce Problems of Art: Ten Philosophical Lectures (1957) Susanne K. Langer (1895–1985) rozwija ujednoliconą koncepcję sztuki, stanowiącą dojrzałą syntezę jej filozofii. Autorka argumentuje, że dzieła należące do różnych gatunków, stylów i epok historycznych mogą być rozumiane w ramach jednej kategorii – „sztuki”. Wykład poświęcony będzie analizie koncepcyjnych podstaw tej jedności oraz identyfikacji kryteriów – zarówno pozytywnych, jak i negatywnych – które ją podtrzymują.

Choć teza Langer może budzić zastrzeżenia natury historycznej i estetycznej, stanowi istotny argument przeciwko hierarchicznym podziałom między formami sztuki oraz wspiera inkluzywne rozumienie twórczości artystycznej. Centralnym elementem tej koncepcji jest przekonanie, że każde dzieło sztuki ucieleśnia nieredukowalne i nieprzekładalne znaczenie właściwe jego formie. Ta wielość źródeł ekspresji współgra z tym, co można uznać za fundamentalnie demokratyczny charakter sztuki.

Podczas wizyty prof. Salgado Gontijo Oliveiry możliwe będą indywidualne konsultacje ze studentami studiów podyplomowych. Osoby zainteresowane proszone są o kontakt z organizatorem (mariusz.turowski@uwr.edu.pl).

Data publikacji: 26.05.2026

Dodane przez: MJ